Τα άρθρα μου

Υπαρξιακή μοναξιά: Η μοναξιά που βιώνουμε στις σχέσεις μας. Επιπτώσεις στη ψυχική υγεία.

Η μοναξιά, όπως την γνωρίζουμε γενικά σαν έννοια, αφορά συνήθως την κατάσταση στην οποία το άτομο είναι μόνο του γιατί δεν έχει φίλους και συγγενείς κοντά του. Αντίθετα, η υπαρξιακή μοναξιά προκύπτει όταν το άτομο έχει τον προσωπικό και κοινωνικό του κύκλο, αλλά υπάρχει έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ του ατόμου και του περιγύρου του. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να μην καλύπτονται πολλές από τις συναισθηματικές ανάγκες του ατόμου. Τέτοιες είναι η ανάγκη για μοίρασμα, κατανόηση, φροντίδα, επικοινωνία, ελευθερία για εξερεύνηση, υποστήριξη και μια γενικότερη αποδοχή του εαυτού από τους άλλους κατά τη διάρκεια της αυτο-εξερεύνησης και αυτο-βελτίωσής του.

Τόσο η κάλυψη των συναισθηματικών αναγκών όσο και οι πνευματικές αναζητήσεις, είναι απαραίτητες για όσους έχουν ανάγκη την περαιτέρω προσωπική τους ανάπτυξη και που συνήθως αποτελούν την ευάλωτη ομάδα σε αυτού του είδους την μοναξιά. Πολλές φορές, αυτή την ανάπτυξη, την παρομοιάζω με την ανάλογη ενός φυτού που παραμένει περιορισμένο για όλη του τη ζωή σε μια γλάστρα και με το πότισμά του, στην καλύτερη των περιπτώσεων, να κρατηθεί σταθεροποιημένα ζωντανό μέχρι τον μαρασμό του. Ενώ αν μεταφυτευτεί σε έναν κήπο, ενδέχεται όχι μόνο να παραμείνει ζωντανό αλλά και να μετατραπεί σε ενα υπέροχο και μεγάλο φυτό/δένδρο που έχει πολλά να δώσει. Παρόμοια εξέλιξη έχει και ο άνθρωπος όταν καταφέρει να μειώσει την επαφή του με περιβάλλοντα περιορισμένα από πνευματικά ερεθίσματα. Αυξάνοντας την αλληλεπίδρασή του με ανθρώπους που θα το εμποτίζουν σταθερά με νέο σκεπτικισμό, γνώση και βίωμα, θα πετύχει τόσο τον απεγκλωβισμό του από τον περιορισμό της «γλάστρας», όσο και την προσωπική του ανέλιξη.

Βασικά σημεία που υποδηλώνουν πως ένας άνθρωπος βιώνει υπαρξιακή μoναξιά στις σχέσεις του:

  1. Παρόλο, που ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον έχει ανάγκη την κοινωνική επαφή, επιλέγει να είναι καλύτερα μόνος παρά με τον περίγυρο.
  2. Αισθάνεται κενό όταν βρίσκεται με άτομα που κάποτε περνούσε ωραία μαζί τους.
  3. Όταν μοιράζεται με τους υποτιθέμενα δικούς του ανθρώπους κάτι που το απασχολεί, νιώθει πως δεν το καταλαβαίνουν πια ιδιαίτερα ή και καθόλου.
  4. Χρειάζεται να επεξηγεί πολλές φορές κάτι για να το κατανοήσουν. Συνήθως, στο τέλος, ανεξάρτητα του επιπέδου κατανόησης από τον περίγυρο, το άτομο νιώθει στραγγιγμένο και κουρασμένο.
  5. Ανησυχεί μήπως και παρεξηγηθεί το νόημα των λόγων του, με αποτέλεσμα να προσέχει διαρκώς τι λεει.
  6. Δεν υπάρχουν κοινά θέματα ενδιαφέροντος. Αν υπάρχουν, συνήθως η εμβάθυνση είναι επιφανειακή και το άτομο αισθάνεται ακάλυπτο από τη συζήτηση ή ένα αίσθημα κενού.
  7. Τα θέματα προς συζήτηση μοιάζουν να στερούνται ενδιαφέροντος και ουσίας προς το άτομο.
  8. Παρόλο, που το άτομο περιβάλλεται από διάφορα πρόσωπα που αποζητούν τη συντροφιά του, το ίδιο, ακόμα κι όταν είναι μαζι τους, νιώθει αβοήθητο, λυπημένο ή σαν να μην ανήκει πουθενά.
  9. Το άτομο νιώθει ότι οι άλλοι έχουν να παίρνουν από αυτό, (π.χ. ενσυναίσθηση, υποστήριξη, κλπ.) αλλά το ίδιο δεν παίρνει κάτι ουσιώδες από τους άλλους.

Στα πιο πάνω, βέβαια, είναι σημαντικό να διαφοροποιηθεί, η μοναξιά που προκύπτει από έλλειψη ενδιαφέροντος για κοινωνική επαφή και που αποτελεί σύμπτωμα της κατάθλιψης. Στην περίπτωση κατάθλιψης, πιθανότατα το άτομο να έχει τον υποστηρικτικό του κύκλο που είναι κατανοητικό προς το ίδιο, αλλά το ίδιο λόγω της συμπτωματολογίας της κατάθλιψης να δυσκολεύεται να το διακρίνει. Από την άλλη, βέβαια, μια χρόνια κατάσταση υπαρξιακής μοναξιάς μπορεί να γίνει πρόδρομος δυσθυμίας ή πυροδότησης της κατάθλιψης ή της όποιας σχετικής ψυχικής διαταραχής στην οποία ο κάθε ανθρωπος μπορεί να είναι ευάλωτος.

Η διάκριση από το αν ένας άνθρωπος υποφέρει από υπαρξιακή μοναξιά ή από κατάθλιψη που δεν σχετίζεται με αυτήν, μπορεί να συμβεί όταν το άτομο ξεκινήσει να κάνει συντροφιά έστω και με ΕΝΑ άτομο που του καλύπτει τις συναισθηματικές του ανάγκες, όπως επίσης και με δραστηριότητες ομαδικές ή και ατομικές που του προσφέρουν χαρά και εξέλιξη. Συνήθως, όσο πιο στενές είναι οι σχέσεις στις οποίες το άτομο αισθάνεται μόνο του, άλλο τόσο έντονο είναι το συναίσθημα του κενού που βιώνει σε αυτές. Παραδείγματος χάρην, αν το αίσθημα της υπαρξιακής μοναξιάς βιώνεται στη συζυγική σχέση τότε η θεραπεία ζευγαριού θα βοηθήσει το σύζυγο με το χαμηλό επίπεδο κατανόησης να καλλιεργήσει περισσότερο την ενσυναίσθησή του για να βελτιωθεί τόσο η επικοινωνία στο ζευγάρι όσο και ό,τι αυτη η επικοινωνία συνεπάγεται. Τέλος, η μείωση της κοινωνικής επαφής με τον περίγυρο που έκανε το άτομο να αισθάνεται μοναξιά, είναι καταλύτης για να μπορέσει το άτομο να αρχίσει να ξεφεύγει από την υπαρξιακή του μοναξιά προς μια κατεύθυνση νέων σχέσεων και δραστηριοτήτων που όχι μόνο θα γεμίζουν τη ζωή του με νόημα αλλά και θα το εξελίσσουν.

Άντρια Χρίστου
Εγγ. Κλινική Ψυχολόγος (Αρ. Εγγρ. 190)
Πώς να παραμείνω κινητοποιημένος προς την αλλαγή που θέλω να κάνω.

Η οποιαδήποτε αλλαγή δεν είναι εύκολη υπόθεση! Συχνά, το άτομο που θέλει να την πετύχει, στη διαδρομή μπορεί να χάσει την υπομονή ή και την ελπίδα του ότι θα τα καταφέρει. Αυτό το άρθρο προτείνει βασικά βήματα στους ανθρώπους που θέλουν να κάνουν ή ήδη ξεκίνησαν να προσπαθούν για μια θετική αλλαγή στη ζωή τους, αλλά χρειάζονται περεταίρω ώθηση για να παραμείνουν σε αυτή την προσπάθεια και να πετύχουν τους στόχους τους. Βασικές αρχές και βήματα είναι τα εξής:

  • Αρχικά ξεκαθάρισε το στόχο σου! Ρώτησε τον εαυτό σου «Που θες να πας και τι ακριβώς θέλεις να πετύχεις».
  • Χώρισε τον μεγάλο στόχο σε μικρούς στόχους. Συγκεκριμένα, δες τα βήματα που είναι αναγκαία να γίνουν σιγά-σιγά για να επιτευχθεί στο τέλος ο μεγάλος στόχος. Βάλε προτεραιότητες.
  • Κάνε ένα βήμα κάθε φορά.
  • Δες σε τι μπορείς να έχεις τον έλεγχο και σε τι όχι. Ό,τι δεν είναι από τον έλεγχό σου μην το αφήσεις να σε επηρεάσει. Δώσε έμφαση μόνο σε ό,τι περνά από το χέρι σου. Παράδειγμα, αν θες να περάσεις στις εξετάσεις για την Ιατρική σχολή, είναι από τον έλεγχό σου η δική σου προετοιμασία για τις εξετάσεις, δηλ. το πόσο θα διαβάσεις, το ποιους καθηγητές θα επιλέξεις για να σε προετοιμάσουν, κ.ο.κ. Δεν είναι, όμως, από τον έλεγχό σου το πόσοι υποψήφιοι θα παρακαθίσουν στις εξετάσεις μαζί σου, το πόσο περισσότερο από εσένα έτοιμοι θα είναι ή όχι, το ποια θέματα θα πέσουν στις εξετάσεις, κ.λ.π.
  • Απόφυγε να θυμάσαι ότι ο μεγάλος στόχος δεν έχει επιτευχθεί ακόμα. Η ΥΠΟΜΟΝΗ είναι βασικό στοιχείο σε αυτή την διαδικασία, όπως και η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ. Αφοσιώσου στο να καταφέρνεις το μικρότερο βήμα-στόχο κάθε φορά. Αν όμως, η υπενθύμιση του μεγάλου στόχου δημιουργεί θετικά συναισθήματα τότε ναι, περνάμε στο επόμενο …
  • Ονειρεύσου το και φαντάσου το σαν να συμβαίνει, σαν και ό,τι δυσκολία κι αν βρεις στο δρόμο σου, μια μέρα θα είσαι εκεί! Το ξέρεις πως θα είσαι εκεί κάποια μέρα, αρκεί να μην ξεχάσεις το στόχο σου! Σκέψου να απολαμβάνεις τις τιμές και τις χαρές του και οτιδήποτε άλλο ονειρεύτηκες, σχεδίασες και κοπίασες για αυτό. Αυτό θα σε κάνει να είσαι πιο αποφασιστικός και αφοσιωμένος στην ολοκλήρωση του στόχου σου.
  • Μη ξεχνάς να αυτό-επιβραβεύεσαι κάθε που επιτυγχάνεις ένα-ένα βήμα. Παραδείγματος χάριν, κάνε ένα διάλειμμα, μια δραστηριότητα που αγαπάς ή οτιδήποτε άλλο που σου δημιουργεί ηρεμία και χαρά, πριν επανέλθεις στην προσπάθεια.
  • Σύγκρινε τον εαυτό σου μόνο με τον εαυτό σου! Δηλαδή, που βρισκόσουν χθες και τι έχεις πετύχει μέχρι σήμερα. Για ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΝΟΥΣΙΟ ΛΟΓΟ μην αναλωθείς σε σύγκριση με οποιονδήποτε άλλο που δεν ξέρεις το γιατί και το πως βρέθηκε εκεί που φαίνεται ότι βρίσκεται σήμερα. Τα φαινόμενα απατούν. Βέβαια, και να μην απατούν, αν θαυμάζεις κάποιον άλλον που όντως βρίσκεται εκεί που θες να είσαι εσύ για τους σωστούς λόγους, δες τι κάνει και καταφέρνει να διατηρεί τα κεκτημένα του. Ίσως πάρεις και συ κάτι θετικό για να συνεχίσεις. Μόνον έτσι δες πέραν από εσένα. Αλλιώς αν νιώθεις μειονεκτικά όταν θαυμάζεις και συγκρίνεσαι με άλλον, απλά σταμάτησέ το. Δε θα σου προσφέρει τίποτα ωφέλιμο.
  • Να θυμάσαι να κοιτάς το τι πέτυχες μέχρι σήμερα και όχι στο τι δεν πέτυχες.
  • Αν κάποιες φορές νιώθεις την ανάγκη να τα παρατήσεις, να θυμάσαι πως ο λόγος που ξεκίνησες ήταν επειδή δεν άντεχες να ζεις στις παλιές συνθήκες που ζούσες. Σταμάτα 5 λεπτά και θυμήσου τες. Θυμήσου επίσης, τα συναισθήματα που σου προκαλούσαν. Είσαι σίγουρος ότι θες να σταματήσεις τη νέα σου προσπάθεια;
  • Θετική Σκέψη πάντα! Ξέρεις ότι θα τα καταφέρεις. Καταφέρνω δεν σημαίνει πετυχαίνω με ευκολία κάτι. Καταφέρνω σημαίνει πως όσες δυσκολίες κι αν συναντήσω δεν θα με κάνουν να πάψω αυτό που ήδη ξεκίνησα. Θα νιώσω ήττα αν τα παρατήσω και θέλω μόνο νίκες με τον εαυτό μου. Εξάλλου, αν ήταν εύκολη η αλλαγή πάρα πολλοί συνάνθρωποί μας αυτή τη στιγμή θα ήταν ευτυχισμένοι. Δυστυχώς, προσωπικά δεν το βλέπω αυτό. Αντίθετα, βλέπω πολλά άτομα μονίμως λυπημένα που ενώ πολλές φορές είναι εις γνώσιν τους τι τους στενάχωροί, εντούτοις καταβάλουν περιορισμένη έως και μηδαμινή προσπάθεια να αλλάξουν κάτι. Η ουσία είναι ότι εσύ προσπαθείς, και ότι αυτή τη στιγμή ήδη βιώνεις πιθανόν πολύ πιο ευχάριστα συναισθήματα για αυτό που ξεκίνησες, απ’ όσον 1 χρόνο πριν ή και παραπάνω.
  • Να είσαι περήφανος για σένα γιατί κάνεις κάτι που πολλοί δεν έχουν καταφέρει ακόμα ή και μπορεί να μην το καταφέρουν ποτέ λόγω της εύκολης παραίτησής τους.
  • Αφοσιώσου σε όλες τις σκέψεις και τους λόγους που αυτό που θες μπορεί να πετύχει. Γράψε τα κάτω, αν αυτό σε βοηθά περισσότερο να παραμείνεις κινητοποιημένος.
  • Τελευταίο αλλά πολύ σημαντικό, κράτα σε απόσταση οποιονδήποτε σου δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα και σε αποθαρρύνει από αυτή σου την προσπάθεια. Κράτα πιο κοντά σου τους θετικούς ανθρώπους, που σε κατανοούν και σε στηρίζουν σε αυτό που θες να πετύχεις.


Καλή επιτυχία….


Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)

Κλινική Ψυχολόγος
Κρίσεις Πανικού και Γνωστική Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία
    • Τι είναι οι κρίσεις πανικού;

Οι κρίσεις πανικού ανήκουν στην κατηγορία των Διαταραχών Άγχους. Παρόλο που οι κρίσεις φαίνεται σαν να προέρχονται από το πουθενά, εντούτοις είναι αποτέλεσμα αγχογόνων σκέψεων, που το άτομο μπορεί να μην αντιλαμβάνεται ότι τις κάνει. Αυτό συμβαίνει είτε γιατί οι σκέψεις είναι αμέτρητες σε ένα λεπτό για να τις ακολουθήσει κανείς όλες, είτε γιατί θεωρεί φυσιολογικό να αγχώνεται για κάποια θέματα.

Στην πραγματικότητα, η κρίση πανικού είναι απλά ένα σύνολο σωματικών αισθήσεων που προέρχονται από το άγχος του τι συμβαίνει στο σώμα του άτομου. Το άτομο καταλαμβανόμενο από περαιτέρω άγχος, ερμηνεύει τα σωματικά συμπτώματα ως κάτι το επικίνδυνο. Το αποτέλεσμα είναι το άτομο να βιώνει πιό έντονα τις σωματικές αισθήσεις, ενώ οι σκέψεις του ότι θα πάθει κάτι πολύ κακό να φουντώνουν και η κορύφωση του άγχους και των σωματικών αισθήσεων να εξωτερικεύονται σε κρίση πανικού.

Το πραγματικό πρόβλημα όμως δεν είναι ο πανικός από μόνος του, αλλά η λανθασμένη σκέψη ότι το άτομο βρίσκεται σε κίνδυνο. Παρόλ’ αυτά, αυτό είναι αναληθές κι όταν το άτομο το αντιληφθεί βαθύτερα θα είναι σε θέση να ελέγχει τις κρίσεις του.

    • Συμπτώματα κρίσης πανικού
      • Ιδρώτας

 

        Εξάψεις

 

        Τρέμουλο

 

        Πόνος στο στήθος

 

        Ταχυπαλμία

 

        Δύσπνοια

 

        Αίσθημα ασφυξίας

 

        Ναυτία

 

        Τάση λιποθυμίας

 

        Κράμπες

 

        Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια

 

    • Συνήθη δυσλειτουργικά πιστεύω του ατόμου που δημιουργούν κρίσεις πανικού:
      • Παρερμηνεία των γρήγορων χτύπων καρδίας ως σύμπτωμα για καρδιακή προσβολή ή καρδιακή ανεπάρκεια.
      • Παρερμηνεία του σφηξίματος στο στήθος ή ταχείας αναπνοής ως πνιγμός ή ανικανότητα να επαναποκτηθεί η σωστή αναπνοή.
      • Παρερμηνεία ζαλάδων ως κατάσταση που θα οδηγήσει σε λιποθυμία. Παρερμηνεία των επακόλουθων αισθημάτων αβεβαιότητας για την πραγματικότητα και το τι συμβαίνει, ως αίσθημα ότι το άτομο θα τρελαθεί ή θα καταλήξει σε νοσοκομείο λόγω σοβαρής πάθησης.
      • Όταν το άτομο πανικοβληθεί δημιουργεί τα λανθασμένα πιστεύω, ότι θα χάσει τον έλεγχο ή θα κάνει κάτι γρήγορο και επιπόλαιο, όπως να χάσει έλεγχο αυτοκινήτου, να εκτεθεί αμήχανα μπροστά στους υπόλοιπους, κλπ.
      • Παρόλο που ότιδήποτε το άτομο φοβάται, δε του συμβαίνει ποτέ, συνήθως πείθει λανθασμένα τον εαυτό του ότι “ αυτή η φορά είναι διαφορετική.”


ΚΑΛΑ ΝΕΑ: Τίποτα απο όλα αυτά δεν θα συμβεί !

    • Οι γρήγοροι χτύποι καρδίας και οι αναπνευστικές δυσκολίες είναι απλά κανονικές αντιδράσεις του οργανισμού όταν νιώθει πως βρίσκεται σε κίνδυνο.
    • Η τάση λιποθυμίας προκαλείται από ξαφνική πτώση της πίεσης του αίματος, αλλά όταν το άτομο αγχώνεται η αρτηριακή του πίεση ψηλώνει, πράγμα που καθιστά σχεδόν αδύνατη την κατάληξη σε λιποθυμία.
    • Τα άτομα με αγχωτικές διαταραχές δεν έχουν ποτέ την τάση να τρελλαθούν.
    • Τα άτομα με κρίσεις πανικού ποτέ δεν χάνουν τον έλεγχο. Στην πραγματικότητα, βρίσκονται πολύ περισσότερο σε καταστάση ελέγχου απ’οτι θα έπρεπε.
    • Αυτή η φορά της κρίσης δεν είναι διαφορετική από τις άλλες. Ούτε κι αυτές που θα συμβούν μελλοντικά θα είναι διαφορετικές από τις υπόλοιπες. Έχουν να κάνουν όλα καθαρά με τις φοβικές σκέψεις και ερμηνείες.

Βάση των πιο πάνω, το άτομο στη συνέχεια οδηγείται με ειδικές τεχνικές και ασκήσεις από το Γνωστικό Συμπεριφοριστικό Μοντέλο να διορθώσει τις αρνητικές ή αγχογόνες σκέψεις, να τις αντικαταστήσει με άλλες πιο προσαρμοστικές σκέψεις που συνάδουν με την πραγματικότητα για να καταπολεμήσει το άγχος που οι σκέψεις αυτές του δημιουργούν.

  • Ψυχοθεραπεία ή Φάρμακα;

Σε περιπτώσεις που οι κρίσεις πανικού είναι σοβαρές σε σημείο που να επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα του ατόμου σε καθημερινές δραστηριότητες, στην επαγγελματική και προσωπική του ζωή, τότε η χορήγηση αγχολυτικών φαρμάκων από άλλο ειδικό ψυχικής υγείας θεωρείται σημαντική. Οι έρευνες δείχνουν ότι σε τέτοιες περιπτώσεις ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας, προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των κρίσεων. Ο ψυχολόγος δεν χορηγεί φάρμακα αλλά θα κάνει παραπομπή σε κάποιο γιατρό. Ο γιατρός με τη φαρμακοθεραπεία θα μετριάσει τα συμπτώματα, ενώ ο ψυχολόγος με τη ψυχοθεραπεία θα βοηθήσει στην αλλαγή της σκεπτικής νοοτροπίας, συμπεριφοράς και αντίληψης των καταστάσεων που σχετίζονται με τα συμπτώματα.

Τέλος, μη ξεχνάτε τους 3 βασικούς παράγοντες που θα διατηρήσουν ή θα επιδεινώσουν το άγχος και τις κρίσεις πανικού. Πρόκειται για τον εφησυχασμό ότι θα περάσει από μόνο του, την αποφυγή της ιδέας ότι υπάρχει πρόβλημα και την απόσπαση της προσοχής, η οποία μπορεί να επιφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση. Η ψυχοθεραπεία θεωρείται απαραίτητη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού σε μακροπρόθεσμο επίπεδο.

 

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος

 

Αντιμετωπίζοντας τον Καρκίνο

Στις μέρες μας, δυστυχώς, η διάγνωση για κάποια μορφή κακοήθειας είναι πολύ συχνή. Αν και αρκετοί τύποι καρκίνου είναι ιάσιμοι πλέον και η ογκολογική τους θεραπεία δεν επιφέρει πάντα σοβαρές και επώδυνες παρενέργειες στον οργανισμό, εντούτοις, η ψυχολογική αντίδραση του ασθενή στο άκουσμα της διάγνωσης «καρκίνος» ποικίλει. Οι ειδικοί από το χώρο της Ψυχολογίας της Υγείας, θεωρούν πως η ψυχολογία του κάθε ατόμου που αντιμετωπίζει μια απειλητική νόσο, εξαρτάται από τις αντιλήψεις του ατόμου για την εν λόγω ασθένεια, την προσωπικότητα του ασθενή, αλλά και από την ταυτότητα της ασθένειας. Η ταυτότητα αφορά τον τύπο και το στάδιο της κακοήθειας, τις πιθανές αιτίες πίσω από την κακοήθεια, το χρονικό διάστημα που χρειάζεται κάποιος για να αποθεραπευτεί, τις συνέπειες που έχει η ογκολογική θεραπεία στον οργανισμό του και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Στη συνέχεια, δίνονται κάποιες κατευθύνσεις οι οποίες βοηθούν την προσαρμογή του ασθενή αλλά και των ανθρώπων του στην νέα κατάσταση, περιορίζοντας όσο γίνεται την ψυχολογική τους επιβάρυνση.

Βάση των πιό πάνω, το άτομο με καρκίνο αλλά και οι άνθρωποί του είναι καλό να έχουν υπόψην τα ακόλουθα:

  • Μιλήστε για τον καρκίνο ανοιχτά. Ονομάστε την πάθηση με το όνομα της, δηλαδή “καρκίνος”, «όγκος» ή «κακοήθεια» και μη δίνετε άλλες ονομασίες όπως π.χ. «το κακό», «ανίατη ασθένεια», που έχουν αχρείαστα απειλητικό και αρνητικό αντίχτυπο τόσο στον περίγυρο όσο και στο ίδιο το άτομο που πάσχει από καρκίνο. Μη ξεχνάτε ότι πέραν της ετικέτας του καρκίνου, το άτομο μπορεί να διατελέσει από όλες μέχρι και αρκετές από τις δραστηριότητες που έκανε και πριν από τη διάγνωσή του, σαν να μην συμβαίνει απολύτως τίποτα στο σώμα του!
  • Είναι απόλυτα φυσιολογικό ακόμα και η πιο “δυνατή” προσωπικότητα, στην είδηση του καρκίνου και αναλόγως της θεραπευσιμότητάς του, να αποδυναμωθεί ψυχολογικά. Μοιραστείτε με δικούς σας σκέψεις και συναισθήματα που σχετίζονται με τον καρκίνο. Εκφράστε πιθανά αισθήματα λύπης, θυμού, ακόμα κι αγάπη γι’αυτούς που είναι δίπλα σας σε τέτοιες δύσκολες ώρες. Μιλήστε για τις πιθανές ανησυχίες σας προς τη νέα κατάσταση. Το ίδιο είναι σημαντικό να κάνουν και οι φίλοι και συγγενείς του ασθενή, αρκεί να έχουν επεξεργαστεί και οι ίδιοι τις δικές τους αντιλήψεις και τα συναισθήματά τους προς τη νέα κατάσταση.
  • Συμβουλευτείτε το γιατρό σας για κάθε απορία που έχετε. Λόγω πιθανής συναισθηματικής φόρτισης και άγχους είναι καλό μαζί σας να έχετε κάποιο συγγενή ή φίλο που θα είναι σε θέση να καταγράφει ή να θυμάται καλύτερα από τον ασθενή τις ιατρικές πληροφορίες, οι οποίες μπορεί να είναι πολλές ή και κάπως δυσνόητες λόγω ιατρικής ορολογίας.
  • Διατηρείτε ανοικτή επικοινωνία με τον προσωπικό σας κύκλο και καλή συνεργασία με το ιατρικό προσωπικό. Αν νιώσετε απόμακρα κάποια άτομα, όσο απογοητευτικό κι αν φαίνεται αυτό, αποφύγετε να το πάρετε προσωπικά. Ίσως, τα άτομα αυτά να μην έχουν λύσει το δικό τους άγχος που σχετίζεται με την ασθένεια και την απώλεια της υγείας.
  • Βρείτε το νόημα σε αυτή την κρίση που περνάτε. Τι μαθαίνετε από αυτή την εμπειρία για τον εαυτό σας αλλά και για τους άλλους που έχετε δίπλα σας.
  • Αν παρόλη τη στήριξη που παίρνετε από τον περίγυρό σας, εξακολουθείτε να νιώθετε έντονο στρες, θυμό, φόβο ή λύπη, είναι σημαντικό να μιλήσετε με κάποιον ψυχολόγο. Ναι! Είναι πολύ σημαντική η υποστήριξη από φίλους, τον πνευματικό σας και την οικογένεια σας. Κάποιοι απ’ αυτούς μπορεί να σας παρέχουν εξαίρετες συμβουλές και υποστήριξη αλλά μπορεί και άθελα τους να σας πυροδοτούν τα πιο πάνω αρνητικά συναισθήματα. Η καθοδήγηση από ψυχολόγο τόσο του ατόμου που νοσεί όσο και των δικών του, είναι απαραίτητη τόσο για την βελτίωση της διάθεσής σας όσο και για πρόληψη όποιασδήποτε παθολογικής κατάστασης, όπως μείζονος κατάθλιψης, η οποία είναι συχνή σε άτομα με καρκίνο, ή σε μέλη της οικογένειάς τους.
  • Αν είστε ευάλωτος συναισθηματικά, μια άλλη επιλογή είναι και η συμμετοχή σε ομάδες στήριξης ατόμων με καρκίνο ή η συζήτηση με άτομα που πέρασαν καρκίνο. Η αναζήτηση βοήθειας από άτομα που είχαν περάσει ή περνούν κάτι παρόμοιο με εσάς θα σας κάνει να νιώσετε πως δεν είστε μόνοι σε όλο αυτό. Παράλληλα, θα ενημερωθείτε ή ίσως να εμπνευστείτε από άλλους που διαχειριστήκαν αποτελεσματικά το θέμα αυτό για να ακολουθήσετε κι εσείς κάτι καινούριο και πιο ανακουφιστικό.
  • Διατηρείστε όσο γίνεται τη ρουτίνα και τις δραστηριότητες που είχατε και πριν την εμφάνιση της νόσου. Καλό είναι να προσθέσετε κάτι νέο στο πρόγραμμά σας που να αντλείτε ευχαρίστηση απ’ αυτό.
  • Ενημερωθείτε σωστα και από σωστές πηγές για το στάδιο της νόσου στο οποίο βρίσκεστε και τη θεραπεία που θα χρειαστείτε. Στόχος είναι η αποφυγή λανθασμένων ή συγχυσμένων πληροφοριών που θα αυξήσουν αχρείαστα το στρες σας.
  • Παρ’όλο που η επιστημονική κοινότητα δεν έχει βρει τις ακριβείς αιτίες του καρκίνου, εντούτοις οι υποθέσεις είναι διάφορες αλλά κατατοπιστικές για την πρόληψη επανεμφάνισής του. Βάση αυτών, η προσοχή εστιάζεται σε μια ολιστική ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος που περιλαμβάνει ένα συνδυασμό υγιεινής διατροφής, καλής ψυχολογίας που συνεπάγεται με υγιείς σχέσεις με τους γύρω μας, ενυδάτωση, συχνή άσκηση, αποφυγή καπνίσματος και μείωση αλκοόλης, και έκθεση στον ήλιο σε ώρες που θα έχει ευεργετκά ωφέλη για την υγεία ανάλογα με τον οργανισμό (δες ωφέλη βιταμίνης D στο ανοσοποιητικό σύστημα).
  • Η ενεργή συμμετοχή του ασθενή στην αποθεραπεία του είναι πολύ σημαντική γιατί αυτό δημιουργεί αισθήματα αυτο-ελέγχου στο άτομο και αίσθηση ότι έχει την ικανότητα να επηρεάσει την πορεία της θεραπείας του αλλά και γενικότερα, την ποιότητα ζωής του. Η ενεργός συμμετοχή μπορεί να πάρει τις ακόλουθες μοφές: στενή συνεργασία με ιατρικό προσωπικό και τήρηση θεραπευτικών οδηγιών, λήψη αποφάσεων σε θεραπείες επιλογής, διατήρηση υγιεινής διατροφής, εξάσκηση, κοινωνική δικτύωση και συνεισφορά, και ομαλή συνέχιση της καθημερινότητας που είχε και πριν την διάγνωσή του, εφόσον το επιτρέπει η φυσική του κατάσταση.
  • Τέλος, παρόλο που πολλοί τύποι καρκίνου είναι ιάσιμοι στις μέρες μας, υπάρχουν τύποι καρκίνου και προχωρημένα στάδια της νόσου που η πρόγνωση τους είναι φτωχή. Τα άτομα που βρίσκονται σ’αυτή τη κατηγορία, είναι καλό να θυμούνται πως ακόμα και σ’αυτό το στάδιο, έχουν την δυνατότητα επιλογής για το πως θα αξιοποιήσουν την κάθε τους μέρα. Όσο δύσκολο κι αν ακούγεται, η διατήρηση ακμαίας πνευματικότητας από τον ασθενή βοηθά στο να αντλεί ανακούφισή και θετικότητα, από οτιδήποτε μπορεί ο ίδιος να επιλέξει ακόμα και σε αυτό το στάδιο. Κρατήστε δίπλα σας άτομα που μπορείτε να μοιραστείτε συναισθήματα και ανησυχίες, ενώ εσείς που παρέχετε στήριξη στο δικό σας, ακούστε αυτά που λέει. Δεν χρειάζεται να συμβουλεύσετε ή να πείτε κάτι εάν δε σας ζητηθεί. Απλά να είστε κοντά του, να το ακούτε και να θυμάστε να του συμπεριφέρεστε σαν άτομο που ακόμα ζει και έχει κάθε δικαίωμα να ελπίζει, να διαπραγματεύεται και να ακολουθεί ό,τι το ίδιο έχει ανάγκη.



Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)

Κλινική Ψυχολόγος
Απιστία: Τι κάνω όταν ανακαλύπτω ότι ο/η σύζυγός μου με απατά.

Τόσο οι υποψίες ότι «ο/η σύζυγός μου με απατά», όσο και το γεγονός ότι πραγματικά συμβαίνει, έχει συχνά δυσβάσταχτες συνέπειες στη ψυχική υγεία του απατημένου ατόμου. Αν και το άτομο που απατά συχνά βρίσκεται σε κατάσταση έντονου στρες και ενοχών, κυρίως αν δεν είναι συναισθηματικά έτοιμο να τερματίσει την παράλληλη σχέση, το απατημένο άτομο βρίσκεται σε ακόμα πιο δυσμενή συναισθηματική θέση. Αισθήματα προδοσίας, απογοήτευσης, θυμού, άγχος για το άγνωστο, φόβος εγκατάλειψης, επαγρύπνηση ότι θα ξανασυμβεί, αίσθημα του αβοήθητου και ντροπή, αποτελούν μερικές από τις συναισθηματικές συνέπειες της ανακάλυψης της απιστίας.

Ο χωρισμός λόγω απιστίας, αν και είναι υψηλός, εντούτοις σε πολλές σχέσεις δεν αποτελεί βασικό παράγοντα εγκατάλειψης της συζυγικής σχέσης. Το ζευγάρι, παρόλη την κρίση, συνεχίζει να συμβιώνει ακόμα και μετά την απιστία. Η ουσία όμως δεν βρίσκεται στην απλή συμβίωση λόγω γάμου, παιδιών, οικονομικών θεμάτων, κοινωνική φήμη, κ.ο.κ αλλά στην ποιότητα της σχέσης. Μια ποιότητα που εάν δεν καλλιεργηθεί, τότε η απιστία θα συνεχίσει με όλες τις αρνητικές της προεκτάσεις στη ζωή όλων των μελών της οικογένειας. Πάντα πυλώνας της ποιοτικής σχέσης είναι η εμπιστοσύνη, που δυστυχώς σε περιπτώσεις απιστίας παύει να υφίσταται.

Ερωτήματα, λοιπόν, όπως τα ακόλουθα είναι κύρια στο μυαλό του συντρόφου που έχει εξαπατηθεί:

  • Τι κάνω τώρα που ξέρω ότι με απατά;
  • Αν χωρίσω τον/την σύντροφό μου θα διευκολύνω το δρόμο προς την ερωμένη του ή τον εραστή της ;
  • Αν μείνω θα ξαναφτιάξει η σχέση μας όπως παλαιότερα;
  • Μπορεί να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη; Πως;

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση εξ’ αρχής στα πιο πάνω ερωτήματα. Αυτό συμβαίνει γιατί η επιτυχία της σχέσης έγκειται σε αμοιβαία προσπάθεια, κυρίως όμως από την πλευρά του ατόμου που απάτησε.

Όλα θα εξαρτηθούν όμως από τη θέληση των δύο να ξαναπροσπαθήσουν για τη σχέση, τους λόγους που το κάνουν, τη σημασία του τρίτου προσώπου στη ζωή του ενός συζύγου, τις ανάγκες, το σύστημα αρχών και αξιών τους και την προσωπικότητα.

Αν και δεν υπάρχει έτοιμη συνταγή για τις πιο πάνω ερωτήσεις, εντούτοις υπάρχει έτοιμη συνταγή για το πως να ξανακερδηθεί η εμπιστοσύνη, που όπως προαναφέρθηκε είναι η βάση μιας υγιούς σχέσης. Οι πιο κάτω συστάσεις απευθύνονται σε συζύγους που θα ρισκάρουν να επανακτηθεί η εμπιστοσύνη στη σχέση τους στο ‘όλα ή τίποτα‘. Για τους συζύγους που μπορούν να συμβιβαστούν σε γάμους που θα υπάρξει δυσλειτουργία, γιατί έχουν σαν γνώμονα το ’αρκεί να μην τον/την χάσω‘, οι παρακάτω συστάσεις δε θα βοηθήσουν. Αντίθετα, θα προκαλέσουν περισσότερη αμηχανία, σύγχυση, άγχος και αντίσταση.

Βήματα για επανάκτηση εμπιστοσύνης

Διαφάνεια

Απαιτεί άμεση απόδειξη από τον/την σύντροφο που εξαπατά ότι έχει μετανιώσει και δε θα επαναλάβει την άταχτη συμπεριφορά. Τρόποι για εξασφάλιση της διαφάνειας: Δικαίωμα πρόσβασης του απατημένου ατόμου σε τόπους επικοινωνίας του/της συζύγου με το τρίτο πρόσωπο, π.χ. έλεγχος κινητού, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, απόκτηση κωδικών προστασίας των προσωπικών μηνυμάτων του συντρόφου σε κινητή τηλεφωνία και διαδίκτυο.

Χρόνος μαζί

Γνώση του προγράμματος του/της συντρόφου που απατά και δημιουργία κοινών δραστηριοτήτων που θα φέρει τα δύο μέλη πιο κοντά συναισθηματικά. Για τους πρώτους μήνες, ύπαρξη αμοιβαίας συμφωνίας για άσκηση ελέγχου από το απατημένο άτομο για το που βρίσκεται ο/η σύζυγος, πόση ώρα περνά κάπου και ώρα που επιστρέφει σπίτι. Επίσης, στη συμφωνία περιλαμβάνεται και η αυθόρμητη επίσκεψη του απατημένου ατόμου σε οποιοδήποτε μέρος βρίσκεται ο/η σύζυγός του.

Επανεκτίμηση σχέσης

Το άμεσα επόμενο βήμα είναι πως χειρίζονται οι δύο σύντροφοι ξεχωριστά τους εαυτούς τους και μετά ο ένας τον άλλον. Μια σοβαρή κρίση αποτελεί πάντοτε και ευκαιρία απολογισμού και επανεκτίμησης του τι πήγε λάθος σε μια κατάσταση που έφτασε στο σημείο να καταρρεύσει. Έτσι, είναι υγιές το κάθε άτομο να δει ξεχωριστά το δικό του μερίδιο ευθύνης σ ’αυτό που προέκυψε. Πολύ σημαντικό είναι να απαντηθούν στη σχέση τα εξής ερωτήματα:

  • Ποιες ανάγκες του ατόμου και ποια συναισθήματα του κάλυπτε η δεύτερη σχέση;
  • Υπάρχει περίπτωση αυτές οι ανάγκες και τα συναισθήματα να καλυφθούν στη συζυγική σχέση; Aν ναι, πως.
  • Για ποιους λόγους επιστρέφω στη συζυγική σχέση; Μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να είμαι παντοτινά αφοσιωμένος/η στη συζυγική σχέση;

Απόκτηση νέου τρόπου επικοινωνίας και διατήρησής του

Το κλειδί της σωστής διαχείρισης βρίσκεται πρώτα στην ανοικτή επικοινωνία μεταξύ των δύο συντρόφων, δηλαδή το να μοιράζονται μεταξύ τους ανοικτά οι δύο σύντροφοι τα βαθύτερα θέλω, τις ανάγκες και επιθυμίες τους που έχουν ο ένας από τον άλλο. Το δεύτερο είναι ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούν αυτά τα θέλω έτσι ώστε ο λήπτης να αντιλαμβάνεται τι του ζητά ο/η σύντροφός του. Πολλές φορές, πολλοί νομίζουν ότι είναι αυτονόητα αυτά που δε λέγονται. Η αλήθεια είναι ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο εάν δεν λεχθεί και συζητηθεί.

Στις πλείστες των περιπτώσεων, το κλειδί της σωστής διαχείρισης (δηλ. η επικοινωνία) είναι ήδη σκουριασμένο και αδούλευτο αρκετό χρονικό διάστημα προτού εμφανιστεί η απιστία. Εξού και η δυσκολία των δύο μελών να μάθουν ένα νέο χορό επικοινωνίας σε ένα καυτό πλέον δάπεδο. Όσο δύσκολη και επώδυνη μπορεί να είναι προσωρινά η αλήθεια που θα αναδυθεί από την ανοικτή επικοινωνία, εντούτοις έχει μακροπρόθεσμα υγιή αποτελέσματα.

Εάν το ζευγάρι δυσκολεύεται να διαχειριστεί ένα νέο ανοιχτό τρόπο επικοινωνίας, είναι βοηθητική η επίσκεψη και των δύο σε ψυχολόγο. Να θυμάστε ότι η επιστροφή στα συνήθη μοτίβα επικοινωνίας είναι πανεύκολη και πιθανό να οδηγήσει στις ίδιες δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Συνήθως, απαιτείται χρόνος και συνεχή τριβή για να αποκτηθεί ένας νέος τρόπος επικοινωνίας.

Γενικά, τα πιο πάνω είναι αναγκαία να εφαρμοστούν για τη διαδικασία ανάπτυξης εμπιστοσύνης στην πληγωμένη σχέση. Εάν ο σύζυγος που απάτησε δεν είναι διαθέσιμος να μπει στην πιο πάνω διαδικάσια, τότε η πιθανότητα να συνεχίσει την άτακτη συμπεριφορά είναι αυξημένη. Όσο ελκυστικά κι αν είναι τα πιθανά επιχειρήματά του για να μην κάνει ότι του ζητήσατε, καλό είναι να πάρετε στα σοβαρά τις πράξεις του να μην το κάνει παρά τα λόγια ή τις δικαιολογίες του. Ακόμα όμως και μια φαινομενική επιτυχία για επανάκτηση της εμπιστοσύνης δε σημαίνει μόνιμη αλλαγή κι αυτό κάνει τη συνέχιση της πληγωμένης σχέσης ακόμα πιο περίπλοκη. Δηλαδή, ακόμα κι αν βάση των προαναφερθέντων βημάτων κερδηθεί η εμπιστοσύνη προσωρινά, το απατημένο άτομο είναι δύσκολο να ασκεί παντοτινό έλεγχο στο άλλο γιατί οι συνεχείς πιέσεις και ανασφάλεια πιθανό να φέρουν αντίθετα αποτελέσματα ακόμα κι αν ο/η σύζυγος είναι όντως αποφασισμένος/η να επανορθώσει.

Πολλοί έχουν αναφέρει ότι με άλλες τακτικές, όπως το να κάνουμε ταξίδια, εκδρομές, νέες δραστηριότητες για να αναζωογονήσουμε τη σχέση μας, είναι από μόνα τους ικανοποιητικά για να ξαναδώσουν πνοή σε μία σχέση ή για να ξεχαστεί το τρίτο πρόσωπο. Δυστυχώς, ποτέ μια συμπληρωματική βοήθεια, δε θεράπευσε από μόνη της βαθύτερες πληγές. Χρειάζεται ωριμότητα και από τις δύο πλευρές, χρειάζεται αλήθεια και ένα ζύγιασμα των αναγκών των δύο συζύγων, που θα οδηγήσει σε αποφάσεις που θα ωφελήσουν την υγεία όχι μόνο των δύο αλλά και των παιδιών που υπάρχουν ή που πρόκειται να υπάρξουν εάν το ζευγάρι συνεχίσει το γάμο του.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Πως να κτίσω μια ποιοτική σχέση με τον ή την σύντροφό μου

Πως να κτίσω μια ποιοτική σχέση με τον/την σύντροφο μου

Διάφορα είναι τα ζευγάρια που αναγνωρίζουν πως η ποιότητα της σχέσης είναι αυτή που συμβάλει και στην ποιότητα ζωής των δύο συντρόφων και των μελών της οικογένειάς τους, εάν υπάρχουν παιδιά. Θεωρητικά, η «ποιότητα» ακούγεται και ως όρος κλισέ, εύκολος να ειπωθεί αλλά κάπως ασαφής στο πως επιτυγχάνεται. Τι σημαίνει λοιπόν, πρακτικά «ποιότητα» σχέσης; Ποια γνωρίσματα της σχέσης καθορίζουν την ποιότητά της και ποια την διατηρούν;

Οι πιο κάτω συνιστώσες, συνήθως καθορίζουν κατά πόσο μια σχέση προσφέρει συνήθως χαρά και ικανοποίηση ή άγχος και ανασφάλεια στα μέλη της. Παρόλο, που δεν απαριθμώ το πιο βασικό συστατικό της ποιότητας μιας σχέσης, το οποίο είναι η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, εντούτοις το τονίζω, γιατί χωρίς επικοινωνία των βασικών θέλω μας, ούτε οι παρεξηγήσεις στη σχέση θα επιλύονται ούτε και τα πιο κάτω γνωρίσματα δε θα προκύπτουν.

  1. Φιλία
    Ανεξάρτητα από την φυσική έλξη και το καλό σεξ, ψάξτε αν με τον εκάστοτε σύντροφό σας υπάρχει κάτι πιο δυνατό να σας συνδέει, όπως είναι η φιλία. Προσέξτε όμως, μη συγχίσετε την φιλία της «καλοπέρασης» με τη βαθύτερη φιλία ζωής. Η φιλία του «περνάμε καλά μαζί» συνήθως περιγράφεται από το μοίρασμα ευχάριστων δραστηριοτήτων μεταξύ των δύο συντρόφων, π.χ. φαγητό, εκδρομές, αθλητικά, επιτραπέζια παιχνίδια, κλπ., που είναι μεν σημαντικά στη σχέση αλλά διατηρούν τη φιλία σε ένα πιο επιφανειακό πεδίο συσχέτισης. Η φιλία ζωής, για την οποία είναι σημαντικό να στοχεύσετε στη σχέση, απαρτίζεται από πιο βαθιές αξίες και στάσεις, όπως ειλικρίνεια, ανοικτή επικοινωνία, εμπιστοσύνη, και αλληλοϋποστήριξη.
  2. Ασφάλεια
    Όταν και οι δύο σύντροφοι μιλούν ανοικτά ο ένας στον άλλον για τα συναισθήματά τους, χωρίς να φοβηθούν ότι θα εκτεθούν ή θα απορριφθούν εάν γίνουν συναισθηματικά ευάλωτοι στο σύντροφό τους, τότε έχει κτιστεί ένα κλίμα οικειότητας και ασφάλειας στη σχέση. Εάν κάποιος ανησυχεί να πει ανοικτά «σε αγαπώ», ή «φοβάμαι..» στο σύντροφό του, πιθανόν να υπάρχει μια ανασφαλής συσχέτιση μεταξύ των δύο. Σε μεν περιόδους κρίσης, η ανασφάλεια αυτή συνήθως προκαλεί περισσότερο στρες, ενώ φθείρει σταδιακά τη σχέση από τη σύγχυση που μπορεί να απορρέει από τα ανείπωτα βαθύτερα «θέλω» των δύο συντρόφων.
  3. Επίλυση προβλημάτων
    Σημαντική είναι πάντα η έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων, με λύσεις που θα αφήνουν και τα δύο άτομα κερδισμένα. Το αντίθετο, εμπεριέχει τον κίνδυνο να πυροδοτούνται συχνά καβγάδες ίσως και για φαινομενικά ασήμαντους λόγους, ή αντίστοιχα να ενεργοποιείται η σιωπή και η απόσυρση, αφήνοντας έτσι τα προβλήματα άλυτα, μαζεμένα, με έντονα συναισθήματα θυμού και απογοήτευσης προς το σύντροφο, ή ακόμα αποξένωσης, και «ξαφνικού» χωρισμού.
  4. Κάλυψη των αναγκών
    Ποιος δίνει και ποιος παίρνει σε μια σχέση; Η αλληλοκάλυψη των αναγκών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αρμονία στη σχέση. Ανάγκες όπως συναισθηματική επιβεβαίωση, διάλογος, κατανόηση, σεξ, προσοχή, συντροφικότητα, φροντίδα, είναι μερικές από τις βασικές ανάγκες που και οι δυο σύντροφοι αναζητούν. Εάν ένας εκ των δύο συντρόφων δίνει περισσότερα από όσα παίρνει, καλό είναι να το εκφράσει στον άλλον, γιατί η συνεχής προσφορά χωρίς ανταπόδοση μπορεί να κτίσει αρνητικά συναισθήματα και στάση προς το σύντροφο που μόνο παίρνει.
  5. Σεβασμός και θαυμασμός
    Ο σεβασμός αφορά την πλήρη αποδοχή του άλλου, με τα προτερήματα αλλά και τα ψεγάδια του. Στις σχέσεις που υπάρχει σεβασμός απουσιάζουν συμπεριφορές υποτίμησης, επικριτικής διάθεσης, ή ειρωνείας με σκοπό την υποταγή του ενός συντρόφου για την μονόπλευρη ικανοποίηση των αναγκών του άλλου ή το να αλλάξω τον άλλο ή να αποδείξω ποιος είναι πιο σωστός. Επίσης, υπάρχει ειλικρίνεια στη σχέση και όχι «παιχνίδια» και τακτικές που συνήθως έχουν μόνο προσωρινό όφελος. Ο θαυμασμός είναι το συναίσθημα που συνήθως διατηρεί και την μαγεία της ερωτικής σχέσης. Όπως ο σεβασμός, έτσι και ο θαυμασμός είναι κάτι που προκύπτει όταν αναγνωρίζονται τα προτερήματα, ταλέντα και καταξιώσεις που παρουσιάζει ο ερωτικός σύντροφος.
  6. Στόχοι
    Θέλετε τα ίδια πράγματα στη ζωή; Οι αξίες, οι ανάγκες, οι προτεραιότητες και οι στόχοι ζωής σας βρίσκονται στην ίδια σελίδα με αυτή του συντρόφου σας; Κι αν όχι, θα μπορούσε ο ένας εκ των δύο συντρόφων να ακολουθήσει τον άλλον με κάποιους συμβιβασμούς;
  7. Προσωπική αυτονομία
    Είναι προσωπικά αυτάρκης ο κάθε σύντροφος ξεχωριστά; Πολλά άτομα πιστεύουν ότι την ευτυχία θα την φέρει μια σχέση στη ζωή τους ή ένας νέος έρωτας. Στην πραγματικότητα, κανένας άνθρωπος δε θα κτίσει την ευτυχία κανενός, εάν ο καθένας δεν κατάφερε από μόνος του πρώτα να είναι συναισθηματικά αυτόνομος και ικανοποιημένος με τη ζωή του. Αυτό είναι κάτι που το πετυχαίνει κανείς μέσω της δουλειάς και των δραστηριοτήτων που αγαπά, των ταλέντων που πιθανόν να έχει αναπτύξει, της οικονομικής και συναισθηματικής ανεξαρτησίας του από τους βασικούς άλλους, της φιλίας του με σημαντικά του άτομα που όλα αυτά συμβάλουν στην προσωπική του ωρίμανση. Αν κανείς περιμένει να φέρει την ευτυχία του κάποιος άλλος, τότε κινδυνεύει και με τον ίδιο τρόπο να την χάσει όταν ο άλλος αποφασίσει να εγκαταλείψει τη σχέση. Η επίτευξη της προσωπικής αυτονομίας πολλές φορές είναι στοιχείο άξιο θαυμασμού και ερωτισμού!

Τέλος, είναι γεγονός, ότι όλες οι σχέσεις, ακόμα κι αυτές που φαινομενικά ξεκινούν με τις καλύτερες προϋποθέσεις, είναι φυσιολογικό να έχουν κάποτε συγκρούσεις και σοβαρά προβλήματα. Η αλήθεια όμως, είναι ότι δύσκολα θα επιλυθούν τα όποια προβλήματα εάν η σχέση δεν έχει τα προαναφερθέντα θεμέλια . Οι πιο πάνω παράμετροι είναι οι βασικότεροι που εάν υπάρχουν ή καλλιεργηθούν, τότε οι δύο σύντροφοι θα έχουν πετύχει μια ποιοτική σχέση μέσω της οποίας θα αναπτύσσονται προσωπικά και μαζί θα την απολαμβάνουν. Μη ξεχνάτε, οι σχέσεις γίνονται για να προσφέρουν χαρά και υγεία στη ζωή μας κι όχι στρες, συνεχή ανησυχία ή μοναξιά. Επιλέξτε ανάλογα!

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Λόγοι που ο ψυχολόγος δεν πρέπει να κάνει πελάτες του συγγενείς και φίλους

Λυπάμαι, είναι αντιδεοντολογικό να σε αναλάβω

Στο άκουσμα αυτού του κλισέ από τον ψυχόλογο που είναι συνάμα συγγενής ή φίλος του προσώπου που ζητά βοήθεια, μερικοί ίσως να απογοητεύονται. Ίσως και να αισθάνονται μια μικρή απόρριψη απ΄το γνωστό τους ψυχολόγο. Επακόλουθη μπορεί να είναι και η αντίσταση να δουν ένα άγνωστο γι αυτούς ειδικό.

Η απορία του μα γιατί δεν μπορεί να μας βοηθήσει ο δικός μας που μας γνωρίζει καλύτερα και να πάμε σε ξένο είναι πιθανή και απόλυτα κατανοητή για τα άτομα που δεν ανήκουν στο χώρο της ψυχολογίας. Πολλοί έχουν παραλληλίσει την επιστήμη της Ψυχολογίας με την δουλειά των πνευματικών ή των καλών φίλων που προσφέρουν βοήθεια εν ώρα ανάγκης. Κάποιοι, θεωρούν την ψυχολογία κάτι κοντινό με την ιατρική. Άρα, όπως επιλέγω να με δει ο συγγενής μου που είναι παθολόγος, έτσι γίνεται και με τον άλλο που είναι ψυχολόγος. Λάθος! Η αλήθεια είναι ότι τα επαγγέλματα που έχουν σαν στόχο την αλλαγή της συμπεριφοράς, όπως είναι αυτό του ψυχολόγου ή του ψυχοθεραπευτή, πρέπει να διέπονται εξ'αρχής από κανόνες συμπεριφοράς και αυστηρά όρια. Τέτοια είναι η απαγόρευση σε γνωστό να γίνει ψυχοθεραπευόμενος, για την προστασία και των δύο. Αυτό έχει να κάνει με τη δημιουργία διπλής σχέσης η οποία απαγορεύεται ρητά να προκύπτει στη ψυχοθεραπεία.

Διπλή σχέση υπάρχει όταν το άτομο διατηρεί ήδη μια είδους σχέση με τον ψυχολόγο, (π.χ. φίλοι, συγγενείς, παλιοί συνεργάτες, κοκ) και εμπλέκονται σε δεύτερη σχέση, αυτή του ψυχοθεραπευτή και ψυχοθεραπευόμενου. Το ίδιο ισχύει κι όταν ο άγνωστος ψυχοθεραπευόμενος κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή με το τέλος της, εμπλακεί σε άλλου είδους σχέση με τον ψυχολόγο (π.χ. φιλική, ερωτική, ή πελατειακή). Τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από διπλή σχέση ποικίλουν. Πιο κάτω αναφέρονται οι λόγοι που δεν μπορεί να δουλέψει αυτού του είδους η σχέση, κυρίως μεταξύ συγγενών και φίλων του ψυχολόγου.

1. Απουσία αντικειμενικότητας.
Όταν έχω αναπτύξει την εντύπωση ότι π.χ. ο γνωστός μου ο Γιάννης είναι καλός αλλά η καταπιεστική του μητέρα τον έκανε παθητικό σε όλα, τότε ήδη ξεκινώ θεραπεία με τον Γιάννη τον παθητικό. Σαν φίλη του, τα 'χω από καιρό με τη μάνα του που τον έκανε έτσι. Άρα, αν καλέσω τη μητέρα του στη θεραπεία θα είμαι ήδη αρνητική μαζί της, ενώ του Γιάννη του έχω βάλει ήδη μια ταμπέλα. Στη ψυχοθεραπεία, δυσκολεύομαι να τον αξιολογήσω αλλιώς γιατί από χρόνια που τον ξέρω είμαι προκατειλημμένη μαζί του στο θέμα της απάθειάς του. Συνεπώς, σαν ψυχολόγος πιθανό να επηρεάζω την πορεία της θεραπείας του Γιάννη με τις σχεδόν λανθασμένες αντιλήψεις που σχημάτισα ως τώρα γι' αυτόν.

2. Δυσανάλογη εξουσία.

Μέχρι τώρα με την φίλη μου τη Λόλα είμασταν ίσες σε όλα. Είχα εγώ τις ευάλωτές μου στιγμές και σαν κολλητή με στήριζε αρκετά. Είχε κι αυτή τις δικές της δυσκολίες κατά καιρούς, κι εγώ κλασσικά κοντά της. Ξαφνικά μετά από χρόνια που παίρνω το χρήσμα του ψυχολόγου, η Λόλα θέλει ψυχοθεραπεία μαζί μου κι εγώ της κάνω τον ειδήμονα. Το πιο πιθανόν είναι να της δίνω συμβουλές (μη αντικειμενικές) και να νιώθει ακόμα πιο επιρρεπής στις συμβουλές μου, που τώρα εμπιστεύεται περισσότερο γιατί σαν ψυχολόγος η φίλη μου ξέρει παραπάνω από 'μένα, ή να αρχίσει να αισθάνεται μειονεκτικά προς εμένα που σαν ψυχολόγος η φίλη μου τώρα ξέρει παραπάνω από 'μένα, ή να ανταπαντά «εσύ γιατί δεν το 'κανες αυτό τότες που είχες το ίδιο δίλημμα και να συγχέονται οι φιλίες με το επάγγελμα, σε σημείο που η μία σχέση εκ των 2 ή και 2 να πρέπει να τερματιστούν.

3. Δυσκολία αποκάλυψης της αλήθειας.

Πάντα η ψυχοθεραπεία και κυρίως η μακρά ψυχοθεραπεία αγγίζει πολύ βαθιές πτυχές της ζωής του θεραπευόμενου. Πολλές αλήθειες, μυστικά, απωθημένα και λοιπά άλυτα θέματα πρέπει να αναδυθούν για να βοηθήσουν το θεραπευόμενο να λύσει σημαντικά του ζητήματα που τον ταλαιπωρούν κάθε τόσο. Όταν ο θεραπευόμενος γνωρίζει τον θεραπευτή του, είτε λόγω

φιλίας ή συγγένειας, η ανάγκη για αποκάλυψη σοβαρών ζητημάτων, μπορεί και να οδηγήσει στη διάλυση της θεραπευτικής σχέσης για να προστατευτεί η συγγενική ή η προϋπάρχουσα φιλική σχέση. Σκεφτείτε ας πούμε, τι θα συνέβαινε στο ακραίο σενάριο του ψυχολόγου που κάνει θεραπεία σε συγγενή του, και ο συγγενής πρέπει να αποκαλύψει ότι είχε παρενοχληθεί σεξουαλικά στην παιδική του ηλικία από τον τάδε κοινό συγγενή, που ήταν και είναι λατρεμένο κοντινό πρόσωπο του ψυχολόγου! Κανονικό δράμα.

4. Σύγκριση τρόπου ζωής του ψυχολόγου.

Το απόρρητο της ζωής του ψυχολόγου είναι πολύ σημαντικό. Ένας βασικός λόγος είναι γιατί οι πελάτες για να πετύχει η θεραπεία τους πρέπει πρώτα να εμπιστευτούν το ψυχολόγο τους. Η γνώση του θεραπευόμενου των επιλογών και του τρόπου ζωής του ψυχολόγου του, π.χ. στην ερωτική, επαγγελματική, οικογενειακή του ζωή, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη του θεραπευόμενου προς το θεραπευτή του. Κι αυτό γιατί οι αντίληψεις του ενός πιθανόν να διαφέρουν πολύ απ' αυτές του άλλου.

Επιπρόσθετα, η σύγκριση του τρόπου ζωής των δύο, πιθανόν να γεννήσει στον θεραπευόμενο συναισθήματα ζήλιας, διαφορετικότητας, ενοχής, που είναι όχι μόνο αχρείαστα αλλά θέτουν σε ρίσκο και την παλιά καλή σχέση που είχαν. Η μυθοποίηση του ψυχολόγου-φίλου ως άτομο-σωτήρας, ή υπέρμετρα συγκροτημένου ατόμου, πάλι μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα στην τάση μίμησης του τρόπου ζωής του ψυχολόγου από τον θεραπευόμενο. Κι αυτό γιατί ο θεραπευόμενος οφείλει να αγαπήσει τον εαυτό του και να κάνει τις επιλογές που ταιριάζουν στον ίδιο κι όχι στον τάδε γνωστό του που τυχαίως έγινε και ψυχολόγος του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο ψυχολόγος αναπτύσσει μια σχέση εκμετάλλευσης προς τον πελάτη.

5. Αμοιβή

Στο επάγγελμαli του ψυχολόγου, η αμοιβή στο τέλος κάθε συνεδρίας θεωρείται απαραίτητη, όχι μόνο τυπικά γιατί ο ένας παρέχει υπηρεσίες κι ο άλλος αγοράζει, αλλά και συμπεριφορικά. Είναι γεγονός πως ο ψυχολόγος είναι σημαντικό να διακατέχεται από αξίες που διέπουν μια σχέση φιλίας, όπως είναι η άνευ όρων αποδοχή του άλλου, η αγάπη, η υποστήριξη, το νοιάξιμο, κ.ο.κ.

Ο ψυχοθεραπευόμενος μπορεί μέσα σε μια τέτοια σχέση να παρασυρθεί στο βίωμα πως ο ψυχολόγος του δεν είναι επιστήμονας αλλά ένας καλός φίλος, εξομολογητής, γονεϊκό σύμβολο ή ίσως και ο αυριανός ερωτικός του σύντροφος! Γι αυτό και στο τέλος, η αμοιβή θεωρείται σημαντική για διαχωρισμό των σχέσεων που μπορεί ο πελάτης να φαντασιωθεί ότι έχει με το ψυχολόγο. Σε μια φιλία ή συγγένεια πιθανόν η λήψη χρημάτων από τον ψυχολόγο να παρεξηγηθεί απ' τον συγγενή. Βέβαια, ακόμα κι αν ο ψυχολόγος μειώσει την τιμή ή την καταργήσει, αντιλαμβάνεστε ότι τα όρια στη θεραπευτική σχέση θα είναι δύσκολο να τοποθετηθούν.

6. Ωρα

Η καθορισμένη ώρα για συνεδρία χρησιμοποιείται επίσης και συμπεριφορικά, για να διατηρούνται τα όρια της θεραπευτικής σχέσης. Με ένα φίλο μας προσφέρουμε άπλετο χρόνο να συζητάμε το θέμα του. Με το θεραπευόμενο όμως η ώρα καθορίζεται εξαρχής και πρέπει να τηρείται αλλιώς συμπεριφορικά ο θεραπευομένος μπορεί να μάθει να χειρίζεται την ώρα του ψυχολόγου ανάλογα με τη δική του διάθεση και ανάγκες. Προσωπικά, μερικούς πελάτες μου κάποτε αισθάνομαι άβολα όταν με αναγκάζουν να τους οριοθετώ με το χρόνο, πόσο μάλλον να ήταν φίλοι μου και συγγενείς μου και να τους λέω πλησιάζουμε στο τέλος της συνεδρίας..., ενώ μετά να ανακοινώνω και το κόστος των υπηρεσιών μου. Δεν ακούγεται ωραίο, ε;

Όλα τα πιό πάνω, ίσως και κάποια τα οποία μου διέφυγαν, αποτελούν σημαντικούς λόγους που ο κώδικας ηθικής και δεοντολογίας των ψυχολόγων υπαγορεύει την αποφυγή δημιουργίας θεραπευτικής σχέσης μεταξύ ψυχολόγου και γνωστών του, εξ' αρχής. Τέτοιου είδους σχέσεις δε διέπονται από επαγγελματισμό καθώς θέτουν σε ρίσκο τη ψυχική υγεία του θεραπευόμενου και τις προϋπάρχουσες καλές του σχέσεις με το ψυχολόγο που γνωρίζει.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή

Θεραπευόμενος: Άρχισα να μην μπορώ να κάνω τίποτα άλλο στη ζωή μου…δηλαδή είμαι συνέχεια σε μια βρύση για να πλένω τα χέρια μου…ή άλλες φορές κοιτάζω 4εις και 5 φορές το γκάζι την ίδια ώρα για να δω αν όντως το έσβησα…
Ψυχολόγος: Τι θα συμβεί αν αποφύγεις το επαναλαμβανόμενο πλύσιμο των χεριών σου ή αν κοιτάξεις μόνο μια φορά το γκάζι;
Θεραπευόμενος: Δε ξέρω…θα αγχωθώ πάρα πολύ…ίσως πιάσω μικρόβια αν δεν πλύθηκα καλά ή με το γκάζι ίσως, αν δεν το πρόσεξα καλά, να πάρει το σπίτι φωτιά…

Ο κάθε άνθρωπος τυχαίνει να ελέγχει δύο φορές κάποτε τα πράγματα για σιγουριά ότι έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει, π.χ. ότι κλείδωσε την πόρτα φεύγοντας, ότι έσβησε το γκάζι, και ούτω καθεξής. Οι άνθρωποι όμως με Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική συμπεριφορά έχουν την ανάγκη να ελέγχουν επαναλαμβανόμενα τα πράγματα γύρω τους. Αυτό προκύπτει από συγκεκριμένες σκέψεις που η επανάληψή τους τις μετατρέπει σε εμμονές ή ιδεοληψίες και ονομάζονται ψυχαναγκασμοί. Ακολούθως, αυτοί οι ψυχαναγκασμοί οδηγούν τα άτομα αυτά σε καταναγκασμούς, δηλαδή συγκεκριμένες τελετουργίες ή επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές για να μειώσουν προσωρινά το άγχος των ψυχαναγκαστικών τους σκέψεων. Οι σκέψεις τους συχνά σχετίζονται με ένα φανταστικό και καταστρεπτικό σενάριο που ενδέχεται να προκύψει. Γι’ αυτό καταλήγουν σε κάποια τελετουργία που θα προλάβει το «κακό». Στον πιο πάνω διάλογο, ο θεραπευόμενος φαντάζεται ότι το σπίτι ίσως πάρει φωτιά, με αποτέλεσμα να τσεκάρει συνέχεια αν το γκάζι είναι σβηστό. Άλλο παράδειγμα είναι το άτομο, όπου στον φόβο να μην έχει μικρόβια, καταλήγει να πλένει 5 φορές τα χέρια του πριν μαγειρέψει και πριν αγγίξει το μωρό και πριν αλλά και μετά αφότου σιδερώσει. Στην ουσία όμως, τέτοια συμπεριφορά αλυσοδένει το άτομο σε μια σειρά εμμονών και συμπεριφορών όπου το εμποδίζουν να απολαύσει τη ζωή του, καθώς η έγνοια του είναι συνέχεια στο να μην συμβεί κάτι κακό.

Παραδείγματα ψυχαναγκαστικών-καταναγκαστικών συμπεριφορών μπορεί να είναι εκτός από το συνεχές τσεκάρισμα πραγμάτων, όπως βρύσες, γκάζι, λάμπες, ώρα κλπ., το να κάνει κάποιος διάφορες στερεοτυπικές σκέψεις στο μυαλό του, πχ. μέτρημα ή επανάληψη κάποιων άσχετων αριθμών, σχολαστική σειροθέτηση ή συμμετρία και τάξη διαφόρων αντικειμένων που αν κάποιος άλλος τους αλλάξει τη θέση το άτομο μπορεί να εξοργιστεί, σκέψεις ότι το άτομο θα γίνει βίαιο προς τον εαυτό του ή προς αγαπημένα του πρόσωπα, σκέψεις ότι το άτομο θα προβεί σε σεξουαλική συμπεριφορά που είναι εναντίον των αρχών ή της αρεσκείας του, σκέψεις ότι το άτομο πιθανόν να έχει προσβληθεί από κάποια ανίατη νόσο, ότι έχει κατά λάθος κτυπήσει κάποιο πεζό σαν οδηγεί με το αυτοκίνητό του, ότι θα πιάσει μικρόβια, και αμέτρητα άλλα.

Συνήθως τα άτομα με αυτή τη συμπεριφορά, είναι αρκετά λειτουργικά στους υπόλοιπους τομείς της ζωής τους. Βέβαια, η παρουσία της ψυχαναγκαστικής τάσης δυσχεραίνει πολλές φορές την ομαλή λειτουργικότητά τους και στους υπόλοιπους τομείς καθώς οι ψυχαναγκασμοί δημιουργούν υπερβολικό άγχος. Σε μερικά άτομα, που είναι εκτός θεραπείας, οι ψυχαναγκασμοί τους έρχονται και φεύγουν ανά περιόδους. Άλλα πάλι άτομα εμφανίζουν σταθερά αυτούς τους ψυχαναγκασμούς στην καθημερινή τους ζωή, ενώ κάποια γεγονότα ζωής ή μεταβατικές περίοδοι μπορεί να πυροδοτήσουν περισσότερο άγχος, με συνέπεια να αυξηθούν κατά πολύ οι ψυχαναγκασμοί. Σε όλες τις περιπτώσεις όμως, τα άτομα αυτά ταλαιπωρούνται. Επίσης, παρόλο που αρκετά άτομα έχουν επίγνωση ότι δεν έχουν λογική αυτά που σκέφτονται ή κάνουν, δυσκολεύονται από μόνα τους να ελέγξουν τις δυσλειτουργικές σκέψεις και τις συμπεριφορές τους.

Συμπτώματα Γενικά, τα άτομα με Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή παρουσιάζουν τα εξής:

  • Επαναλαμβανόμενες ιδεοληψίες ή εικόνες για πολλά και διάφορα πράγματα, όπως: μικρόβια ή ιούς, παρορμητική επιθετικότητα, ακούσιο πλήγωμα αγαπημένων προσώπων, συγκρούσεις για θρησκευτικές πεποιθήσεις ή τιμωρία από το Θεό, σχολαστική τάση να είναι όλα τα αντικείμενα τακτοποιημένα συμμετρικά, ιδεοληψία για ανίατη ασθένεια, φοβίες ότι θα πάρει φωτιά το σπίτι ή ότι θα πλημμυρίσει, εμμονές για σεξουαλικό προσανατολισμό, και άλλα.
  • Επαναλαμβανόμενες τελετουργίες, σαν απάντηση των φοβικών σκέψεων όπως: συχνό πλύσιμο χεριών, πλυντήριο στα ήδη πλυμένα ρούχα και πιάτα, παραμονή στο μπάνιο για πολλή ώρα για πλύσεις κατ’ εξακολούθηση, συνεχές κλείδωμα και ξεκλείδωμα πόρτας, ασταμάτητη επανάληψη αριθμών ή μέτρηση, χαμηλόφωνη επανάληψη προσευχών ή λέξεων, συλλογή διαφόρων αχρείαστων αντικειμένων, επανάληψη των ίδιων βηματισμών, συνεχές τσεκάρισμα βρύσης, γκαζιού, λάμπας, πρίζας, κλπ.
  • Δυσκολία ελέγχου των εν λόγω σκέψεων και συμπεριφορών.
  • Δυσπιστία στην αντίληψή τους ότι τσέκαραν σωστά κάτι.
  • Απουσία ευχαρίστησης όταν το άτομο προβαίνει σε τελετουργίες ή σε καταναγκαστικές συμπεριφορές, αλλά παροδική ανακούφιση από το έντονο άγχος των σκέψεων.
  • Επένδυση τουλάχιστον 1 (μίας) ώρας την ημέρα σε ψυχαναγκασμούς και καταναγκαστικές συμπεριφορές, οι οποίες δημιουργούν στρες στο άτομο και επηρεάζουν την ομαλή εξέλιξη της καθημερινότητάς του.

Θεραπεία

Η Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή θεραπεύεται με ψυχοθεραπεία ή με το συνδυασμό φαρμακοθεραπείας και ψυχοθεραπείας. Η πιο αποτελεσματική μορφή ψυχοθεραπείας για αυτή τη διαταραχή είναι η Γνωστική Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία. Η συγκεκριμένη μορφή ψυχοθεραπείας στοχεύει την αλλαγή των σκέψεων που προκαλούν αχρείαστο άγχος στο άτομο και την αντικατάστασή τους με πιο υγιείς τρόπους σκέψης που θα συμβάλλουν στην εξάλειψη των ψυχαναγκαστικών συμπεριφορών. Η φαρμακοθεραπεία συνίσταται ξεχωριστά από τον ψυχίατρο και συνήθως αποτελείται από αγχολυτικά ή/και αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Ο εκάστοτε θεραπευόμενος έχει την επιλογή να δοκιμάσει και να καταλήξει στο είδος θεραπείας που του ταιριάζει περισσότερο.

Παρ’ όλα αυτά, σε περιπτώσεις που το άτομο έχει αφεθεί ολοκληρωτικά στους ψυχαναγκασμούς για χρόνια, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει σημαντική έκπτωση σε όλους τους τομείς της ζωής του, π.χ. δεν μπορεί να πάει δουλειά, δεν έχει πια φίλους, ερωτική σχέση, και ευχάριστες δραστηριότητες, τότε η θεραπεία του συνδυασμού φαρμάκων και ψυχοθεραπείας είναι σημαντική. Επίσης, αν η Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή συνυπάρχει με άλλη ψυχική πάθηση, όπως κάποια διαταραχή της διάθεσης ή/και άλλη μορφή αγχωτικής διαταραχής, τότε πιθανόν πάλι να χρειάζεται παράλληλα φαρμακευτική αγωγή. Τέλος, σημαντικό ρόλο στην αποθεραπεία του ατόμου παίζει και η οικογένειά του. Όσο πιο κατανοητική και υποστηρικτική είναι η συμβολή του οικογενειακού πλαισίου τόσο πιο θετική θα είναι και η πρόγνωση της υγείας του θεραπευόμενου.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
«Να είσαι ο εαυτός σου.» Είναι όντως καλή αυτή η συμβουλή;

Να είσαι ο εαυτός σου.

Ακούσαμε πολλές φορές να δίνεται σε κάποιον αυτή η συμβουλή, συνήθως στην προσπάθεια να ενθαρρυνθεί για να νιώσει άνετα σε μια κατάσταση. Είναι όμως πάντα καλό να είναι κάποιος ο εαυτός του; Φυσικά και είναι! Πόσο όμως βοηθητικό είναι το να εισηγηθείς σε κάποιον που κατά βάθος δεν του αρέσει ο εαυτός του ή δεν γνωρίζει καλά τον εαυτό του, να είναι ο εαυτός του; Πόσο ωφέλιμο είναι αν το πεις σε κάποιον που δεν μαθαίνει από τα λάθη του και που ενδέχεται να τα επαναλάβει σε νέες σχέσεις; Όλο αυτό θυμίζει έναν ενήλικα που λέει στο παιδάκι που μόλις άρχισε να μπουσουλάει κάτι σαν «Να πατάς στα πόδια σου» ή «Να περπατάς». Πως μπορεί να καταφέρει το παιδί κάτι τέτοιο απ’ τη στιγμή που δεν έχει κατακτήσει ακόμα αυτό το εξελικτικό στάδιο; Κάπως έτσι συμβαίνει και με την προτροπή «Να είσαι ο εαυτός σου» που δίνεται συνήθως στους ενήλικες. Γιατί, ανεξάρτητα από την χρονολογική ηλικία, για να είναι ο εαυτός του κάποιος πρέπει πρώτα να τον γνωρίσει.

Τι είναι ο εαυτός; Στην ουσία είναι ένα σύνολο γνωρισμάτων τα οποία κάποια μας είναι γνωστά και συνειδητά, ενώ κάποια άλλα όχι, είτε γιατί ακόμα δεν τα ανακαλύψαμε, είτε γιατί δε θέλουμε να τα αγγίξουμε επειδή μπορεί να μας δημιουργούν άγχος για το πώς να τα διαχειριστούμε. Όλα αυτά τα γνωρίσματα συνειδητοποιημένα ή μη αποτελούν το όλον του εαυτού μας. Αυτή η ολότητα, όσο κι αν το άτομο που την φέρει μπορεί να μην την συνειδητοποιεί στο έπακρον, συχνά εμφανίζεται μέσω διαφόρων συμπεριφορών του ατόμου στις σχέσεις του με τους άλλους. Έτσι, συνήθως είναι οι άλλοι που θα δώσουν στο άτομο τον προβληματισμό για να προσέξει κάποια συμπεριφορά του που προφανώς έχει αντίκτυπο πάνω τους αλλά και στη σχέση του με τον εαυτό του.

Συνήθως, ο κάθε άνθρωπος έχει ένα δικό του μοτίβο συμπεριφοράς που είναι καλά εγκαθιδρυμένο μέσα του και έτσι κάθε φορά μπορεί ο τρόπος που θα αντιδράσει σε μια κατάσταση να είναι προβλέψιμος. Αυτή η συμπεριφορά έχει μαθευτεί και έχει διατηρηθεί με τα χρόνια πιθανότατα γιατί ο κάθε άνθρωπος μπορεί να είχε και κάποια οφέλη από αυτή τη στάση. Η δυσκολία εμφανίζεται εάν σε πιο περίπλοκες καταστάσεις η εν λόγω συμπεριφορά δεν βοηθά το άτομο να εξελιχθεί ή να πετύχει αυτά που επιθυμεί και καλείται να την αλλάξει. Όσο δύσκολη κι αν φαντάζει μια αλλαγή εντούτοις αν επιτευχθεί το άτομο εξελίσσει τον εαυτό του, όπως στο αρχικό παράδειγμα με το παιδί που δεν μπορεί να περπατήσει αλλά αν καταβάλει προσπάθεια σιγά σιγά θα το καταφέρει.

Έτσι, το «Να είσαι ο εαυτός σου» είναι πράγματι ενθαρρυντικό για τα άτομα που έχουν ήδη συνειδητοποιήσει τα θετικά τους γνωρίσματα αλλά έχουν αποδεχτεί και καλλιεργήσει και τις πιο αδύναμες ή αδούλευτες πτυχές του χαρακτήρα τους. Αν ένας άνθρωπος δεν έχει αποδεχτεί τις αδυναμίες του ως τέτοιες, τότε πολύ πιθανόν να προβάλλει προς τον «έξω» κόσμο έναν ιδεατό εαυτό που δε συνάδει με την πραγματικότητα και που τον φέρνει σε ρήξη με αυτήν. Εάν δεν αντιληφθεί πως ο ίδιος φέρει ευθύνη σε αυτό, επακόλουθο τότε είναι είτε να αποσύρεται από τους άλλους και να αυτό-απομονώνεται, είτε να δημιουργεί εντάσεις, πίεση, ανασφάλεια ή αποστάσεις στις σχέσεις του με τους σημαντικούς του άλλους, είτε να θεωρεί πως φταίνε σχεδόν πάντα οι άλλοι καθώς έτσι δικαιολογείται στο να μην αναλαμβάνει την ευθύνη των αδυναμιών του. Έτσι, την επομένη φορά που θα ενθαρρύνετε κάποιον με την φράση «Να είσαι ο εαυτός σου» διερωτηθείτε πρώτα αν θα του κάνει όντως καλό να συνεχίσει να παραμένει ο εαυτός του.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Ψυχολογικοί παράγοντες πίσω από τη στυτική δυσλειτουργία

Αρκετοί είναι οι άνδρες, ανεξαρτήτως χρονολογικής ηλικίας, που κατά διαστήματα θα παρουσιάσουν πρόβλημα στην επίτευξη και διατήρηση της στύσης τους για την ολοκλήρωση της ερωτικής πράξης. Οι αιτίες που συνδέονται με την δυσκολία αυτή είναι είτε οργανικές (κυρίως σε άντρες μέσης ηλικίας και άνω), ψυχολογικές (κυρίως σε νεαρούς άνδρες), και μικτές (οργανικές και ψυχολογικές αιτίες). Οι συνήθεις ψυχολογικοί λόγοι πίσω από τη διατήρηση της στύσης, είναι το άγχος, το επαγγελματικό στρες, η αγωνία ικανοποίησης της συντρόφου, τα επικοινωνιακά προβλήματα μεταξύ των δύο συντρόφων, η φοβία της στυτικής αποτυχίας, το στρες λόγω άλυτης παρελθοντικής απογοήτευσης στο σεξουαλικό τομέα, και πιο σπάνια η κατάθλιψη και άλλες ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες.

Η στυτική δυσκολία που οφείλεται σε ψυχογενείς παράγοντες μπορεί να επιλυθεί με μερικές ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες και συχνά χωρίς τη βοήθεια των φαρμάκων. Στη Ψυχοθεραπεία η προσοχή δεν δίνεται στο σεξουαλικό ζήτημα αυτό καθ’ αυτό, καθώς στόχος είναι η σωστή διαχείριση του άγχους και των άλλων πιθανών αρνητικών συναισθημάτων που κρύβονται πίσω από τη στυτική δυσκολία ή και που σχετίζονται με αυτήν.

Πολλές φορές το άγχος αυτό δεν αφορά μόνο τον άνδρα αλλά και τη σύντροφό του. Συχνά, η σύντροφος είναι επηρεασμένη από την ερωτική παραίτηση που συνήθως προκύπτει στο ζευγάρι όταν οι δύο σύντροφοι δε ξέρουν πώς να αλληλοβοηθηθούν. Γι’ αυτό το λόγο, η θεραπεία στις πλείστες των περιπτώσεων αφορά το ζευγάρι και όχι μόνο τον άνδρα. Συχνά, η ανησυχία που παρουσιάζει η γυναίκα για την απόδοση του συντρόφου της και η δυσκολία να διαχειριστεί το δικό της άγχος μπορεί να συμβάλει ακούσια στην αύξηση του άγχους του συντρόφου της και να επηρεάσει τη σεξουαλική του απόδοση. Επίσης, άλυτα επικοινωνιακά ή συναισθηματικά ζητήματα

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Διαχείριση ... αγάπης.

Στις ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, ακούγεται συχνά η φράση «διαχείριση θυμού» ή «διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων» καθώς μάθαμε να εστιάζουμε περισσότερο στη λύση μιας αρνητικής κατάστασης, παρά στην έμφαση σε κάτι που είναι θετικά προσανατολισμένο. Τι κάνουμε, συνεπώς, όταν χρειάζεται να μάθουμε να διαχειριζόμαστε το θετικό μας συναίσθημα, και κυρίως αυτό της αγάπης; Τι σημαίνει αγάπη και αγαπώ; Πως έμαθα να την εκφράζω στις σχέσεις μου; Πόσο ανοικτός είμαι στο να την εισπράξω; Την προσφέρω απλόχερα ή με δόσεις και μόνο όταν μου δείξει κι ο άλλος την αγάπη του;

Η απάντηση των πιο πάνω, διαμορφώνει και τον τρόπο σύνδεσής μας με τους βασικούς μας άλλους αλλά και το πόσο ήρεμοι καταφέρνουμε να νιώσουμε μέσα μας.

Όσον αφορά τους άλλους και το πως μας συμπεριφέρονται, αυτό αποτελεί μια αμφίδρομη κατάσταση. Συχνά, ό,τι συμπεριφορά στέλνουμε στον απέναντί μας, αυτό συνήθως εισπράττουμε. Αν διατηρούμε απόσταση και καχυποψία, πιθανόν κι ο άλλος να μην μας εμπιστεύεται και να κρατά απόσταση. Αν εκπέμπουμε ενδιαφέρον και ζεστασιά, τότε δημιουργούμε στον άλλο την ασφάλεια να μας πλησιάσει και να μας προσφέρει τα δικά του θετικά συναισθήματα. Αν πληγώνουμε και απογοητεύουμε τον άλλον, τότε πιθανόν άμεσα ή κάποια στιγμή να ανταπαντήσει με πλήγωμα,απομάκρυνση κ.ο.κ. Θα ήταν αρκετά περιορισμένη η ερμηνεία μιας συμπεριφοράς, εαν δεν λαμβάναμε υπόψην το πλαίσιο στο οποίο η συμπεριφορά αυτή εμφανίστηκε.

Αν θέλουμε να δούμε το πως καλλιεργούμε το συναίσθημα της αγάπης και πως το εκφράζουμε, τοτε είναι σημαντικό, πρωταρχικά, να αποδομήσουμε τι εμπεριέχει η αγάπη. Στην αγάπη, συχνά εσωκλείεται το ενδιαφέρον για τον άλλον, η κατανόηση, το νοιάξιμο η υπομονή, η φροντίδα, η προστασία, η ασφάλεια, η στήριξη, ακόμα και οι τύψεις μας αν τυχόν και τον πληγώσουμε. Η εκδήλωση της αγάπης μπορεί να γίνεται πρακτικά ή/και λεκτικά. Συχνά, αν υπάρχουν πράξεις αγάπης σε μια σχέση αλλά απουσιάζει η λεκτική της εκφρασή, τα άτομα βιώνουν κάποια επίπεδα ανασφάλειας. Όταν εκφράζεται ικανοποιητικά τόσο με πράξεις όσο και με λόγια, οι σχέσεις είναι συχνά ποιοτικές και ήρεμες. Η απουσία πράξεων αγάπης όμως, δημιουργεί το αντίθετο αποτέλεσμα και ευδοκιμεί ακόμη και την ανάπτυξη ψυχολογικών διαταραχών. Ας μην ξεχνάμε, ότι πολλές φορές, η ψυχολογική μας υγεία και κατα συνέπειαν και η βιολογική, πλάθεται μέσα στις βασικές μας σχέσεις και κάποτε εξαρτάται από αυτές.

Το πως δείχνουμε την αγάπη μας στους άλλους, σύχνα έχει να κάνει με το πόσο καλά εμείς νιώθουμε με τον εαυτό μας. Αυτό σημαίνει, ότι όσο λιγότερες είναι οι ανασφάλειές μου και όσο περισσότερη εμπιστοσύνη μου έχω, άλλο τόσο άνετα θα προσφέρω την αγάπη μου. Πολλές φορές, «κρατάμε» την αγάπη που έχουμε να δώσουμε απο φόβο να μη μας την πληγώσουν, να μην μας εκμεταλλευτούν ή ακόμα και να μας απορρίψουν. Αυτό που κατά βάθος φοβόμαστε όμως, δεν είναι το τι θα κάνουν οι άλλοι με την αγάπη που τους δείχνουμε, αλλά το τι θα κάνουμε εμείς αν οι άλλοι μας απογοητεύσουν! Αυτό που φοβίζει είναι το πως θα ξεπεράσουμε μια πιθανή απογοήτευση και πως εμείς μάθαμε να μας αγαπάμε και να μας φροντίζουμε ούτως ώστε να μειώσουμε τον όποιο πόνο προκληθεί στον εαυτό μας από τους έξω. Ένα άτομο που ξέρει να αγαπά καλά τον εαυτό του δεν φοβάται να αγαπήσει απλόχερα τον άλλον, γιατί ό,τι κι αν συμβεί ξέρει πως να αυτο-προστατευθεί και πως να βρει ξανά την αγάπη που του αξίζει. Ναι, μπορεί να δειλιάσει στο κάλεσμα της αγάπης, κυρίως αν εμπεριέχει έρωτα ή έντονη επιθυμία του άλλου. Ανάλογα όμως, με την εσωτερική του ασφάλεια το άτομο είτε θα αφεθεί, είτε θα κλειστεί στο κάλεσμα της αγάπης, ή και θα στέλνει συγχυστικά σινιάλα, τύπου αφήνομαι και μετά κλείνομαι, μλπλοκάρω και ξεμπλοκάρω την εξέλιξη μιας σχέσης , και ούτω καθ’ εξής.

Τέλος, όταν αγαπάμε νιώθουμε πλήρης εσωτερικά. Όταν αγαπάμε, το κάνουμε κυρίως για εμάς, για την εσωτερική μας γαλήνη, για να νιώθουμε δυνατοί και συγκροτημένοι και για να δημιουργούμε υγιείς σχέσεις που θα μας γεμίζουν πίσω με αγάπη, ασφάλεια και υγεία. Αγάπαμε για να μεταδώσουμε αγάπη και θετικότητα στους γύρω μας, για να τους ξεκλειδώσουμε τα δικά τους θετικά συναισθήματα και για να δούμε επίσης πόσοι έχουν την ετοιμότητα να ακολουθήσουν τη δική μας πορεία, αυτού του επιπέδου.

Δεν αγαπάμε για να μας αγαπήσουν, επιτακτικά και δημιουργώντας ενοχές στον άλλον. Αυτό δεν είναι αγάπη αλλά μια «λανθάνουσα αγάπη» που προέρχεται από ανασφάλεια και ανάγκη για επιβεβαίωση. Δεν αγαπάμε μόνο αν μας δείξει πρώτα ο άλλος ότι μας αγαπά. Αυτό είναι «αγάπη με δόσεις», που προέρχεται και πάλι από θέση ανασφάλειας και φόβου. Η ανώτερη μορφή αγάπης, είναι όταν αγαπάμε ελεύθερα, κι επιλέγουμε ελεύθερα με ποιούς θα συναναστραφούμε για να γεμίσουμε και τις δικές μας αποθήκες για αγάπη. Επιλέγουμε, γιατί ναι, δεν είναι όλοι οι ανθρωποι έτοιμοι να εκτεθούν στο συναίσθημα αυτό και επίσης, επιλεγόμαστε ή όχι από τους άλλους ανάλογα και με τη δική τους αρέσκεια προς εμάς. Αγαπάμε τον άλλο ανάλογα με το πόσο μάθαμε να αγαπούμε και να προσέχουμε τον εαυτό μας. Σαν συνέπεια, επιλέγουμε ανθρώπους και συνθήκες ανάλογες με τη σχέση αγάπης που καταφέραμε να κτίσουμε με τον εαυτό μας σε πιο πρώιμο στάδιο.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Μνησικακία

Μνησικακία, μια βλαβερή συναισθηματική στάση.

Πως εμφανίζεται στις σχέσεις μας και τρόποι χειρισμού της.

Η μνησικακία (english: resentment), σύμφωνα με το λεξικό του Γ. Μπαμπινιώτη (2002), αφορά την ανάμνηση του κακού βιώματος που έχει υποστεί ένα άτομο και που διακατέχεται από έντονη επιθυμία να βλάψει τον υπαίτιο παίρνοντας εκδίκηση. Πρόκειται για μια συναισθηματική στάση που εμπεριέχει πικρία και έντονη απογοήτευση και που αν διαρκέσει, μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία του ατόμου που την κουβαλά ή τη λειτουργικότητα της σχέσης τους. Η Louis Hay στο βιβλίο της (1989), εξηγεί πως χρόνια αρνητικά συναισθήματα, όπως αυτό της πικρίας και του θυμού, αποτελούν το νέο σοβαρό ιό, καθώς μπορούν να πυροδοτήσουν διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα στο άτομο. Παράλληλα, εξηγεί τον καρκίνο ως μια χρόνια βαθιά μνησικακία που τρώει τον οργανισμό μας.

Η μνησικακία συχνά αναπτύσσεται όταν ένα άτομο νιώθει ότι είναι λήπτης μιας άδικης συμπεριφοράς από ένα άλλο πρόσωπο. Υπάρχει μια ασυμφωνία μεταξύ του τρόπου που το εν λόγω άτομο προσδοκούσε και ήθελε να αντιμετωπίζεται από το συγκεκριμένο άτομο και του τρόπου που αντιμετωπίζεται στην πραγματικότητα. Με το πέρασμα του χρόνου, και εφόσον μετά από διάφορες προτροπές δεν προκύπτει διόρθωση στη στάση του υπαίτιου, το άτομο αρχίζει να κτίζει αρνητικά συναισθήματα προς τον υπαίτιο. Η μνησικακία όταν εδραιώνεται σε μια σχέση, συχνά λειτουργεί και ως στρατηγική από το άτομο (συνήθως, μη συνειδητοποιημένη) για να «προστατεύσει» τη σχέση από πιθανή διάλυσή της. Συχνά το άτομο που αναπτύσσει πικρία, φοβάται ότι αν εκδηλώσει τα αρνητικά του συναισθήματα, θα καταστρέψει ή θα πρέπει ίσως και να τερματίσει τη σχέση. Γι αυτό και συνήθως τα αποσιωπά. Παρόλαυτα, η αναφερόμενη στρατηγική όχι μόνο δεν είναι αποτελεσματική αλλά η ένταση που μαζεύεται με τον καιρό μέσα στο άτομο, συχνά κλιμακώνεται σε σημείο είτε ξεσπάσματος είτε συναισθηματικής αποσύνδεσης από τον άλλον.

Η μνησικακία, συνήθως δε φεύγει από μόνη της. Χρειάζεται κάποιος πρώτα να την αναγνωρίσει και να κατανοήσει γιατί έχει εδραιωθεί μέσα του. Μετέπειτα, είναι απαραίτητο να τη μοιραστεί με το άλλο άτομο για να δουλέψουν μαζί στο να αναπτύξουν νέους και πιο εποικοδομητικούς τρόπους αντιμετώπισης των θεμάτων τους. .

Σημάδια που συχνά υποδεικνύουν μνησικακία:

  • Αίσθημα ευερεθιστότητας και θυμού όταν το άτομο είναι με τον υπαίτιο
  • Επίκριση και εύρεση λαθών στον υπαίτιο με μεγάλη ευκολία και με την παραμικρή αφορμή
  • Παρακράτηση της στοργής, της αγάπης και της ευγένειας προς τον υπαίτιο
  • Η παραμικρή ενέργεια του υπαίτιου πυροδοτεί στο άτομο δυσανάλογο θυμό
  • Διαρκές αίσθημα σωματικής, ψυχικής ή /και διαπροσωπικής έντασης
  • Η επικοινωνία είναι περιορισμένη γιατί θεωρείται ότι ο υπαίτιος πιθανόν να μην ακούσει και να μην κατανοήσει το άτομο
  • Αίσθημα έντονης οργής όταν το άτομο θυμάται μια συγκεκριμένη εμπειρία με τον υπαίτιο
  • Γενικευμένη απαισιοδοξία για τη σχέση και αίσθημα του αβοήθητου
  • Συχνά ξεσπάσματα θυμού προς άλλα άτομα και καταστάσεις

Βήματα για αντιμετώπιση της μνησικακίας στη σχέση.

Το άτομο που διατηρεί μνησικακία, είναι σημαντικό να διερωτηθεί και να ακολουθήσει τα εξής βήματα:

  1. Αναγνώριση των συναισθημάτων του

Διερωτήσου «Τι ακριβώς νιώθεις;»

       Είσαι απογοητευμένος, θυμωμένος ή νιώθεις μοναξιά;

Ο θυμός είναι δευτερεύον συναίσθημα. Τα πρωτεύοντα συναισθήματα πίσω από το θυμό μας ποικίλουν και είναι σημαντικό να εντοπιστούν. Μερικά από αυτά είναι η απογοήτευση, η προδοσία, η αδικία, η πικρία, η θλίψη, το άγχος για το άγνωστο, το αίσθημα του αβοήθητου, κ.ο.κ.

  1. Αναγνώρισε τις συμπεριφορές ή τις καταστάσεις στη σχέση που σε κάνουν να νιώθεις πικρία.

Συχνά, δημιουργείται μια κλιμάκωση των αρνητικών συναισθημάτων που πυροδοτούνται κατά καιρούς από διάφορα συμβάντα που λαμβάνουν χώρα στη σχέση. Εντόπισε τα γεγονότα αυτά. Αν σε βοηθά κατέγραψέ τα και βαθμολόγησε το θυμό ή όποιοδηποτε άλλο αρνητικό συναίσθημα από κάθε εμπειρία σε κλίμακα από 1 εως 10.

Πόσο καιρό διαρκεί αυτή η δυναμική στη σχέση σου;

  1. Αναγνώρισε τη δική σου συμβολή σε αυτή τη δυναμική.

Συνήθως, και τα δύο μέρη παίζουν κάποιο ρόλο σε μια κατάσταση που κάνει, έστω το ένα άτομο, να νιώθει πικρία, ακόμα κι αν ο ρόλος του ενός είναι ελάχιστος, όπως π.χ. το ότι δε ζήτησε βοήθεια νωρίτερα. Η αναγνώριση της προσωπικής συμβολής αποτελεί κομβικό σημείο για να δουλευτούν τα διάφορα θέματα της σχέσης συνεργατικά, μαζί με το άλλο άτομο.

  1. Διερεύνησε τις προσδοκίες σου.

Σιγουρέψου ότι δεν απογοητεύεσαι από προσδοκίες που ανέπτυξες, χωρίς ο άλλος να τις γνωρίζει. Διερωτήσου αν αυτό που προσδοκείς από τον άλλο είναι λογικό και ρεαλιστικό. Παραδείγματος χάρην, εάν αναμένεις από τον άλλο να γνωρίζει τι έχεις ανάγκη κάθε φορά, χωρίς να του το εκφράζεις, αυτό είναι κάπως άδικο προς τον άλλο. Εάν αυτό που αναμένεις όμως, είναι λογικό και υγιές για τη σχέση σας, τότε ετοιμάσου για μια συζήτηση μαζί του που θα εκφράσεις ξεκάθαρα τις ανάγκες και τα δυσάρεστα συναισθήματά σου.

  1. Μοιράσου την απογοήτευσή σου με το άλλο άτομο.

Για να απεγκλωβιστείς από τη μνησικακία, χρειάζεται να εκφράσεις στον άλλο τα πραγματικά σου συναισθήματα, από μια θέση νοιαξίματος και σεβασμού. Εξήγησέ του χρησιμοποιώντας σε πρώτο ενικό, το πως νιώθεις (π.χ. Νιώθω απογοήτευση όταν κάνεις/λες/δεν κάνεις το τάδε) και τι σημασία έχει για εσένα αυτό που χρειάζεσαι (π.χ. γιατί έτσι νιώθω σεβασμό ή ασφάλεια όταν το κάνεις).

  1. Εξέφρασε τις ανάγκες σου.

Τι θα σε έκανε να ένιωθες λιγότερο θυμό/ μοναξιά/ απογοήτευση;

Βοήθησε τον άλλο να καταλάβει τι συγκεκριμένα ευελπιστείς να δεις ως αλλαγή. Παράδειγμα, «Θέλω να με βοηθάς με τα παιδιά, ξυπνώντας στις 7 το πρωί», ή «Θα εκτιμούσα το να βγαίνεις 1 ή 2 φορές την εβδομάδα με τους φίλους σου αντί καθημερινά, και να περνάμε περισσότερο χρόνο μαζί ή τόσες (σημείωσε αριθμό) μέρες μαζί, για να νιώθω ότι ενδιαφέρεσαι για εμάς/νοιάζεσαι για εμένα».

  1. Δημιούργησε χώρο για αλλαγή.

Ανέμενε ότι θα ακολουθήσουν διάφορες σχετικές συζητήσεις, που θα είναι απαραίτητες για την αλλαγή. Δώσε χρόνο στο άλλο άτομο να προσπαθήσει για την αλλαγή. Αν είναι ανέφικτο μετά από εύλογο χρονικό διάστημα να προκύψει η αλλαγή, τότε θα ήταν καλό να επισκεφτείτε κάποιο ειδικό για περαιτέρω βοήθεια.

  1. Να θυμάσαι να αναγνωρίζεις τα θετικά της σχέσης.

Η μνησικακία, μας κατευθύνει στο να θυμόμαστε και να εστιάζουμε κυρίως στα αρνητικά του άλλου ατόμου. Να θυμάσαι να εκτιμάς τα θετικά γνωρίσματα του άλλου και της σχέσης. Αυτό λειτουργεί ενθαρρυντικά στην αλλαγή που αναμένεις να δεις.

  1. Παρέμεινε ανοικτός για βοήθεια από ειδικό ψυχολόγο.

Εάν η μνησικακία και το πλήγωμα που νιώθει κανείς διαρκεί πολύ καιρό, το άτομο αυτό ενδέχεται να δυσκολεύεται να θεραπευτεί από μόνο του. Ένας θεραπευτής μπορεί να διευκολύνει τη συζήτηση γύρω από το ζήτημα, να ακούσει με ενσυναίσθηση και να βοηθήσει το άτομο με τη μνησικακία να απεγκλωβιστεί από κάποια δύσκολα μέρη μέσα του. Επίσης, η επαγγελματική βοήθεια είναι σημαντική και όταν το άλλο μέρος δεν καταβάλλει προσπάθεια για αλλαγή ή εξακολουθεί να εμφανίζει νοσηρές συμπεριφορές στη σχέση που συντηρούν  ή χειροτερεύουν την ήδη δύσκολη κατάσταση.

Τέλος, είναι σημαντικό και τα δύο άτομα να έχουν υπόψιν ότι κατά τη διάρκεια της προσπάθειας, ενδέχεται να υπάρχουν σκαμπανεβάσματα, όπως και κάποιες δυσκολίες μέχρι να επέλθει η αλλαγή. Καλό είναι να επικρατεί μια ανοικτή στάση για αξιολόγηση των συναισθημάτων τους και για το πως συμβάλλουν και τα δύο μέρη στη δημιουργία μιας νέας σύνδεσης, όπως επίσης και συζητήσεις μεταξύ τους ή/και μετακίνηση σε νέους και πιο αποτελεσματικούς τρόπους αντίληψης και προσέγγισης. 

Άντρια Χρίστου

Εγγ. Κλινική Ψυχολόγος

 

8 τρόποι για να αποκομίσεις το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα από τη ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία απαιτεί σημαντική επένδυση χρόνου, ενέργειας και οικονομικού κόστους. Τα οφέλη της είναι μοναδικά όσον αφορά την αυθεντική ενδυνάμωση του ατόμου και κατ’ επέκτασην, τη βελτίωση της ψυχικής του υγείας και την αυτόνομη διαχείριση των δυσκολιών του. Σε αυτό το άρθρο, παραθέτω μερικές εισηγήσεις στα άτομα που κάνουν ήδη ψυχοθεραπεία ή που σκοπεύουν να κάνουν, ούτως ώστε να μπορέσουν να αποκομίσουν τα καλύτερα δυνατά οφέλη της.

1. Επιλέξτε τον κατάλληλο θεραπευτή για εσάς.

Το βασικότερο συστατικό για να δουλέψει η ψυχοθεραπεία αποτελεί η θεραπευτική σχέση. Συγκεκριμένα, χρειάζεται να δημιουργηθεί σταδιακά μια δυνατή συμμαχία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευομένου, που θα βασίζεται στην εμπιστοσύνη προς το θεραπευτή και στην ασφάλεια ότι οι ανάγκες του είναι κατανοητές και ότι λαμβάνει την ανάλογη καθοδήγηση. Παρόλο που οι θεραπευτές στοχεύουν στο να βοηθήσουν τα άτομα να πετύχουν τους στόχους τους, δεν είναι όλοι οι θεραπευτές ίδιοι. Ο κάθε θεραπευτής έχει το δικό του διαπροσωπικό στυλ και ακολουθεί τη δική του θεωρητική προσέγγιση (υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις στη ψυχοθεραπεία). Βρες το θεραπευτή που θα μπορέσει να κατανοήσει τις ανάγκες σου και που θα ταιριάζει με το δικό σου διαπροσωπικό στυλ. Συζήτα με διάφορους θεραπευτές προτού επιλέξεις κάποιον. Είναι εντάξει να διακόψεις τη συνεργασία σου με ένα θεραπευτή που αισθάνεσαι ότι δεν ταιριάζετε.

2. Σπρώξε τον εαυτό σου να είναι ανοικτός και ειλικρινής στη θεραπεία.

Κάποτε είναι δύσκολο να μοιραστεί κανείς τις ευάλωτες του πτυχές και η ψυχοθεραπεία δεν είναι πάντοτε μια άνετη διαδικασία, ούτε είναι για όλους, παρόλα τα οφέλη της στη ψυχική υγεία. Να θυμάσαι πως οτιδήποτε μοιράζεσαι με το θεραπευτή είναι απόρρητο (εκτός αν σκοπεύεις να κάνεις κακό στον εαυτό σου ή σε κάποιον άλλον). Όταν δεν μοιράζεσαι σημαντικές πληροφορίες στη θεραπεία σου, αυτό διακυβεύει την ποιότητα της ανατροφοδότησης (feedback) που θα πάρεις από τον θεραπευτή.

3. Να είσαι συνεπής με τις συνεδρίες σου.

Δεν μπορείς να εμφανίζεσαι σποραδικά στις συνεδρίες σου ή όποτε προκύψει, και να περιμένεις αποτελέσματα. Όταν η μία συνεδρία απέχει μεγάλο χρονικό διάστημα από την κάθε επόμενη, διακόπτεται η συνοχή της θεραπευτικής διαδικασίας. Η γνώση και η νέα αντίληψη που προκύπτει στη ψυχοθεραπεία χρήζουν συνεχής ενίσχυσης και συνοχής για να προκύψει η αλλαγή.

4. Σημείωνε τις σημαντικές σκέψεις από τη ψυχοθεραπεία σου.

Κάποτε, είναι βοηθητικό να διατηρείς ένα τετράδιο σημειώσεων ή ένα ημερολόγιο καταγραφής της νέας γνώσης, της σκέψης και των πιθανών αναστοχασμών και προβληματισμών που προκύπτουν από τις συνεδρίες. Οι καταγεγραμμένες σκέψεις και συνειδητοποιήσεις, αποτελούν σημαντικές αντανακλάσεις και υπενθυμίσεις. Συχνά, ενδυναμώνουν, καθώς μπορείς να δεις μέσα από αυτές τις σημειώσεις, την πρόοδό σου και το πόσα αποκόμισες από το ψυχοθεραπευτικό σου ταξίδι.

5. Εμπιστεύσου τη θεραπευτική διαδικασία και τον θεραπευτή σου.

Αρκετές φορές, όταν ο ψυχικός πόνος και η δυσφορία που αισθάνεται κανείς χρήζει άμεσης ανακούφισης, ο θεραπευόμενος θέλει ΓΡΗΓΟΡΗ λύση. Χρειάζεται όμως κάποιος χρόνος για να μπορέσει κανείς να επεξεργαστεί, να κατανοήσει καλύτερα την εμπειρία του και να περάσει στην δημιουργία της επιθυμητής αλλαγής.

6. Δώσε ανατροφοδότηση (feedback) στο θεραπευτή σου.

Η ψυχοθεραπεία είναι συνεργασία. Αν χρειαστεί, μοιράσου με το θεραπευτή τι δουλεύει για εσένα και τι όχι. Ένας καλός θεραπευτής θα καλωσορίσει την ανατροφοδότηση. Δεν πρέπει να ανησυχείς ότι ίσως ο θεραπευτής θα το πάρει προσωπικά ή θα πληγωθεί από την «αρνητική» ανατροφοδότηση. Ο κατάλληλος θεραπευτής, θα δει την ανατροφοδότησή σου ως ευκαιρία για να δουλέψετε καλύτερα μαζί.

7. Να είσαι τυπικός στις υποχρεώσεις της θεραπείας.

Το θεραπευτικό πλαίσιο διέπεται από όρια στο χρόνο της εκάστοτε συνεδρίας και στο κόστος της θεραπείας. Η τυπικότητα, αποτελεί ένδειξη σεβασμού προς τον θεραπευτή και το πλαίσιο στο οποίο στεγάζετε τη σχέση σας. Μια συχνή παραβίαση του πλαισίου, που ενώ έχει συζητηθεί και έχει κατανοηθεί από το θεραπευόμενο, χωρίς όμως τη δέουσα αλλαγή, συνήθως επηρεάζει αρνητικά την πορεία της θεραπείας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να κριθεί αναγκαίος ο τερματισμός της θεραπευτικής συνεργασίας.

8. Να είσαι τυπικός με τις ασκήσεις ενδιάμεσα των συνεδριών σου.

Συχνά, ο θεραπευτής θέτει «ασκήσεις» ενδιάμεσα των συνεδριών που είναι απαραίτητες για να οδηγήσουν το άτομο στην επιθυμητή αλλαγή. Οι ασκήσεις μπορεί να είναι γραπτές, προφορικές, δηλαδή, να σκεφτεί, να θυμηθεί ή να προβληματιστεί για κάτι, ή/και βιωματικές, δηλαδή να δοκιμάσει να κάνει κάτι νέο. Η εξάσκηση υποβοηθά την πρόκληση του ατόμου στο να ανακαλύψει νέες δεξιότητες και πτυχές του που θα το βοηθήσουν να κατακτήσει τους στόχους του. Μη ξεχνάτε ότι η μεγαλύτερη ψυχοθεραπεία δε λαμβάνει χώρα απλά στο γραφείο ενός ψυχολόγου, αλλά κυρίως έξω στην πραγματική ζωή. Οπόταν, η ψυχοθεραπέια δεν αφορά μόνο το θεραπευτικό διάλογο αλλά μέσα από αυτόν, το άτομο κάνει συνειδητοποιήσεις που θα τον ενδυναμώσουν για να κινητοποιηθεί προς την ανάληψη της προσωπικής του ευθύνης και την ανάλογη δράση, που η τελευταία επισφραγίζει και την αλλαγή του.

Άντρια Χρίστου
Κλινική Ψυχολόγος

Υπαρξιακή μοναξιά: Η μοναξιά που βιώνουμε στις σχέσεις μας. Επιπτώσεις στη ψυχική υγεία.

Η μοναξιά, όπως την γνωρίζουμε γενικά σαν έννοια, αφορά συνήθως την κατάσταση στην οποία το άτομο είναι μόνο του γιατί δεν έχει φίλους και συγγενείς κοντά του. Αντίθετα, η υπαρξιακή μοναξιά προκύπτει όταν το άτομο έχει τον προσωπικό και κοινωνικό του κύκλο, αλλά υπάρχει έλλειψη ουσιαστικής επικοινωνίας μεταξύ του ατόμου και του περιγύρου του. Αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι να μην καλύπτονται πολλές από τις συναισθηματικές ανάγκες του ατόμου. Τέτοιες είναι η ανάγκη για μοίρασμα, κατανόηση, φροντίδα, επικοινωνία, ελευθερία για εξερεύνηση, υποστήριξη και μια γενικότερη αποδοχή του εαυτού από τους άλλους κατά τη διάρκεια της αυτο-εξερεύνησης και αυτο-βελτίωσής του.

Τόσο η κάλυψη των συναισθηματικών αναγκών όσο και οι πνευματικές αναζητήσεις, είναι απαραίτητες για όσους έχουν ανάγκη την περαιτέρω προσωπική τους ανάπτυξη και που συνήθως αποτελούν την ευάλωτη ομάδα σε αυτού του είδους την μοναξιά. Πολλές φορές, αυτή την ανάπτυξη, την παρομοιάζω με την ανάλογη ενός φυτού που παραμένει περιορισμένο για όλη του τη ζωή σε μια γλάστρα και με το πότισμά του, στην καλύτερη των περιπτώσεων, να κρατηθεί σταθεροποιημένα ζωντανό μέχρι τον μαρασμό του. Ενώ αν μεταφυτευτεί σε έναν κήπο, ενδέχεται όχι μόνο να παραμείνει ζωντανό αλλά και να μετατραπεί σε ενα υπέροχο και μεγάλο φυτό/δένδρο που έχει πολλά να δώσει. Παρόμοια εξέλιξη έχει και ο άνθρωπος όταν καταφέρει να μειώσει την επαφή του με περιβάλλοντα περιορισμένα από πνευματικά ερεθίσματα. Αυξάνοντας την αλληλεπίδρασή του με ανθρώπους που θα το εμποτίζουν σταθερά με νέο σκεπτικισμό, γνώση και βίωμα, θα πετύχει τόσο τον απεγκλωβισμό του από τον περιορισμό της «γλάστρας», όσο και την προσωπική του ανέλιξη.

Βασικά σημεία που υποδηλώνουν πως ένας άνθρωπος βιώνει υπαρξιακή μoναξιά στις σχέσεις του:

  1. Παρόλο, που ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον έχει ανάγκη την κοινωνική επαφή, επιλέγει να είναι καλύτερα μόνος παρά με τον περίγυρο.
  2. Αισθάνεται κενό όταν βρίσκεται με άτομα που κάποτε περνούσε ωραία μαζί τους.
  3. Όταν μοιράζεται με τους υποτιθέμενα δικούς του ανθρώπους κάτι που το απασχολεί, νιώθει πως δεν το καταλαβαίνουν πια ιδιαίτερα ή και καθόλου.
  4. Χρειάζεται να επεξηγεί πολλές φορές κάτι για να το κατανοήσουν. Συνήθως, στο τέλος, ανεξάρτητα του επιπέδου κατανόησης από τον περίγυρο, το άτομο νιώθει στραγγιγμένο και κουρασμένο.
  5. Ανησυχεί μήπως και παρεξηγηθεί το νόημα των λόγων του, με αποτέλεσμα να προσέχει διαρκώς τι λεει.
  6. Δεν υπάρχουν κοινά θέματα ενδιαφέροντος. Αν υπάρχουν, συνήθως η εμβάθυνση είναι επιφανειακή και το άτομο αισθάνεται ακάλυπτο από τη συζήτηση ή ένα αίσθημα κενού.
  7. Τα θέματα προς συζήτηση μοιάζουν να στερούνται ενδιαφέροντος και ουσίας προς το άτομο.
  8. Παρόλο, που το άτομο περιβάλλεται από διάφορα πρόσωπα που αποζητούν τη συντροφιά του, το ίδιο, ακόμα κι όταν είναι μαζι τους, νιώθει αβοήθητο, λυπημένο ή σαν να μην ανήκει πουθενά.
  9. Το άτομο νιώθει ότι οι άλλοι έχουν να παίρνουν από αυτό, (π.χ. ενσυναίσθηση, υποστήριξη, κλπ.) αλλά το ίδιο δεν παίρνει κάτι ουσιώδες από τους άλλους.

Στα πιο πάνω, βέβαια, είναι σημαντικό να διαφοροποιηθεί, η μοναξιά που προκύπτει από έλλειψη ενδιαφέροντος για κοινωνική επαφή και που αποτελεί σύμπτωμα της κατάθλιψης. Στην περίπτωση κατάθλιψης, πιθανότατα το άτομο να έχει τον υποστηρικτικό του κύκλο που είναι κατανοητικό προς το ίδιο, αλλά το ίδιο λόγω της συμπτωματολογίας της κατάθλιψης να δυσκολεύεται να το διακρίνει. Από την άλλη, βέβαια, μια χρόνια κατάσταση υπαρξιακής μοναξιάς μπορεί να γίνει πρόδρομος δυσθυμίας ή πυροδότησης της κατάθλιψης ή της όποιας σχετικής ψυχικής διαταραχής στην οποία ο κάθε ανθρωπος μπορεί να είναι ευάλωτος.

Η διάκριση από το αν ένας άνθρωπος υποφέρει από υπαρξιακή μοναξιά ή από κατάθλιψη που δεν σχετίζεται με αυτήν, μπορεί να συμβεί όταν το άτομο ξεκινήσει να κάνει συντροφιά έστω και με ΕΝΑ άτομο που του καλύπτει τις συναισθηματικές του ανάγκες, όπως επίσης και με δραστηριότητες ομαδικές ή και ατομικές που του προσφέρουν χαρά και εξέλιξη. Συνήθως, όσο πιο στενές είναι οι σχέσεις στις οποίες το άτομο αισθάνεται μόνο του, άλλο τόσο έντονο είναι το συναίσθημα του κενού που βιώνει σε αυτές. Παραδείγματος χάρην, αν το αίσθημα της υπαρξιακής μοναξιάς βιώνεται στη συζυγική σχέση τότε η θεραπεία ζευγαριού θα βοηθήσει το σύζυγο με το χαμηλό επίπεδο κατανόησης να καλλιεργήσει περισσότερο την ενσυναίσθησή του για να βελτιωθεί τόσο η επικοινωνία στο ζευγάρι όσο και ό,τι αυτη η επικοινωνία συνεπάγεται. Τέλος, η μείωση της κοινωνικής επαφής με τον περίγυρο που έκανε το άτομο να αισθάνεται μοναξιά, είναι καταλύτης για να μπορέσει το άτομο να αρχίσει να ξεφεύγει από την υπαρξιακή του μοναξιά προς μια κατεύθυνση νέων σχέσεων και δραστηριοτήτων που όχι μόνο θα γεμίζουν τη ζωή του με νόημα αλλά και θα το εξελίσσουν.

Άντρια Χρίστου
Εγγ. Κλινική Ψυχολόγος (Αρ. Εγγρ. 190)
Πώς να παραμείνω κινητοποιημένος προς την αλλαγή που θέλω να κάνω.

Η οποιαδήποτε αλλαγή δεν είναι εύκολη υπόθεση! Συχνά, το άτομο που θέλει να την πετύχει, στη διαδρομή μπορεί να χάσει την υπομονή ή και την ελπίδα του ότι θα τα καταφέρει. Αυτό το άρθρο προτείνει βασικά βήματα στους ανθρώπους που θέλουν να κάνουν ή ήδη ξεκίνησαν να προσπαθούν για μια θετική αλλαγή στη ζωή τους, αλλά χρειάζονται περεταίρω ώθηση για να παραμείνουν σε αυτή την προσπάθεια και να πετύχουν τους στόχους τους. Βασικές αρχές και βήματα είναι τα εξής:

  • Αρχικά ξεκαθάρισε το στόχο σου! Ρώτησε τον εαυτό σου «Που θες να πας και τι ακριβώς θέλεις να πετύχεις».
  • Χώρισε τον μεγάλο στόχο σε μικρούς στόχους. Συγκεκριμένα, δες τα βήματα που είναι αναγκαία να γίνουν σιγά-σιγά για να επιτευχθεί στο τέλος ο μεγάλος στόχος. Βάλε προτεραιότητες.
  • Κάνε ένα βήμα κάθε φορά.
  • Δες σε τι μπορείς να έχεις τον έλεγχο και σε τι όχι. Ό,τι δεν είναι από τον έλεγχό σου μην το αφήσεις να σε επηρεάσει. Δώσε έμφαση μόνο σε ό,τι περνά από το χέρι σου. Παράδειγμα, αν θες να περάσεις στις εξετάσεις για την Ιατρική σχολή, είναι από τον έλεγχό σου η δική σου προετοιμασία για τις εξετάσεις, δηλ. το πόσο θα διαβάσεις, το ποιους καθηγητές θα επιλέξεις για να σε προετοιμάσουν, κ.ο.κ. Δεν είναι, όμως, από τον έλεγχό σου το πόσοι υποψήφιοι θα παρακαθίσουν στις εξετάσεις μαζί σου, το πόσο περισσότερο από εσένα έτοιμοι θα είναι ή όχι, το ποια θέματα θα πέσουν στις εξετάσεις, κ.λ.π.
  • Απόφυγε να θυμάσαι ότι ο μεγάλος στόχος δεν έχει επιτευχθεί ακόμα. Η ΥΠΟΜΟΝΗ είναι βασικό στοιχείο σε αυτή την διαδικασία, όπως και η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ. Αφοσιώσου στο να καταφέρνεις το μικρότερο βήμα-στόχο κάθε φορά. Αν όμως, η υπενθύμιση του μεγάλου στόχου δημιουργεί θετικά συναισθήματα τότε ναι, περνάμε στο επόμενο …
  • Ονειρεύσου το και φαντάσου το σαν να συμβαίνει, σαν και ό,τι δυσκολία κι αν βρεις στο δρόμο σου, μια μέρα θα είσαι εκεί! Το ξέρεις πως θα είσαι εκεί κάποια μέρα, αρκεί να μην ξεχάσεις το στόχο σου! Σκέψου να απολαμβάνεις τις τιμές και τις χαρές του και οτιδήποτε άλλο ονειρεύτηκες, σχεδίασες και κοπίασες για αυτό. Αυτό θα σε κάνει να είσαι πιο αποφασιστικός και αφοσιωμένος στην ολοκλήρωση του στόχου σου.
  • Μη ξεχνάς να αυτό-επιβραβεύεσαι κάθε που επιτυγχάνεις ένα-ένα βήμα. Παραδείγματος χάριν, κάνε ένα διάλειμμα, μια δραστηριότητα που αγαπάς ή οτιδήποτε άλλο που σου δημιουργεί ηρεμία και χαρά, πριν επανέλθεις στην προσπάθεια.
  • Σύγκρινε τον εαυτό σου μόνο με τον εαυτό σου! Δηλαδή, που βρισκόσουν χθες και τι έχεις πετύχει μέχρι σήμερα. Για ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΝΟΥΣΙΟ ΛΟΓΟ μην αναλωθείς σε σύγκριση με οποιονδήποτε άλλο που δεν ξέρεις το γιατί και το πως βρέθηκε εκεί που φαίνεται ότι βρίσκεται σήμερα. Τα φαινόμενα απατούν. Βέβαια, και να μην απατούν, αν θαυμάζεις κάποιον άλλον που όντως βρίσκεται εκεί που θες να είσαι εσύ για τους σωστούς λόγους, δες τι κάνει και καταφέρνει να διατηρεί τα κεκτημένα του. Ίσως πάρεις και συ κάτι θετικό για να συνεχίσεις. Μόνον έτσι δες πέραν από εσένα. Αλλιώς αν νιώθεις μειονεκτικά όταν θαυμάζεις και συγκρίνεσαι με άλλον, απλά σταμάτησέ το. Δε θα σου προσφέρει τίποτα ωφέλιμο.
  • Να θυμάσαι να κοιτάς το τι πέτυχες μέχρι σήμερα και όχι στο τι δεν πέτυχες.
  • Αν κάποιες φορές νιώθεις την ανάγκη να τα παρατήσεις, να θυμάσαι πως ο λόγος που ξεκίνησες ήταν επειδή δεν άντεχες να ζεις στις παλιές συνθήκες που ζούσες. Σταμάτα 5 λεπτά και θυμήσου τες. Θυμήσου επίσης, τα συναισθήματα που σου προκαλούσαν. Είσαι σίγουρος ότι θες να σταματήσεις τη νέα σου προσπάθεια;
  • Θετική Σκέψη πάντα! Ξέρεις ότι θα τα καταφέρεις. Καταφέρνω δεν σημαίνει πετυχαίνω με ευκολία κάτι. Καταφέρνω σημαίνει πως όσες δυσκολίες κι αν συναντήσω δεν θα με κάνουν να πάψω αυτό που ήδη ξεκίνησα. Θα νιώσω ήττα αν τα παρατήσω και θέλω μόνο νίκες με τον εαυτό μου. Εξάλλου, αν ήταν εύκολη η αλλαγή πάρα πολλοί συνάνθρωποί μας αυτή τη στιγμή θα ήταν ευτυχισμένοι. Δυστυχώς, προσωπικά δεν το βλέπω αυτό. Αντίθετα, βλέπω πολλά άτομα μονίμως λυπημένα που ενώ πολλές φορές είναι εις γνώσιν τους τι τους στενάχωροί, εντούτοις καταβάλουν περιορισμένη έως και μηδαμινή προσπάθεια να αλλάξουν κάτι. Η ουσία είναι ότι εσύ προσπαθείς, και ότι αυτή τη στιγμή ήδη βιώνεις πιθανόν πολύ πιο ευχάριστα συναισθήματα για αυτό που ξεκίνησες, απ’ όσον 1 χρόνο πριν ή και παραπάνω.
  • Να είσαι περήφανος για σένα γιατί κάνεις κάτι που πολλοί δεν έχουν καταφέρει ακόμα ή και μπορεί να μην το καταφέρουν ποτέ λόγω της εύκολης παραίτησής τους.
  • Αφοσιώσου σε όλες τις σκέψεις και τους λόγους που αυτό που θες μπορεί να πετύχει. Γράψε τα κάτω, αν αυτό σε βοηθά περισσότερο να παραμείνεις κινητοποιημένος.
  • Τελευταίο αλλά πολύ σημαντικό, κράτα σε απόσταση οποιονδήποτε σου δημιουργεί αρνητικά συναισθήματα και σε αποθαρρύνει από αυτή σου την προσπάθεια. Κράτα πιο κοντά σου τους θετικούς ανθρώπους, που σε κατανοούν και σε στηρίζουν σε αυτό που θες να πετύχεις.


Καλή επιτυχία….


Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)

Κλινική Ψυχολόγος
Κρίσεις Πανικού και Γνωστική Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία
    • Τι είναι οι κρίσεις πανικού;

Οι κρίσεις πανικού ανήκουν στην κατηγορία των Διαταραχών Άγχους. Παρόλο που οι κρίσεις φαίνεται σαν να προέρχονται από το πουθενά, εντούτοις είναι αποτέλεσμα αγχογόνων σκέψεων, που το άτομο μπορεί να μην αντιλαμβάνεται ότι τις κάνει. Αυτό συμβαίνει είτε γιατί οι σκέψεις είναι αμέτρητες σε ένα λεπτό για να τις ακολουθήσει κανείς όλες, είτε γιατί θεωρεί φυσιολογικό να αγχώνεται για κάποια θέματα.

Στην πραγματικότητα, η κρίση πανικού είναι απλά ένα σύνολο σωματικών αισθήσεων που προέρχονται από το άγχος του τι συμβαίνει στο σώμα του άτομου. Το άτομο καταλαμβανόμενο από περαιτέρω άγχος, ερμηνεύει τα σωματικά συμπτώματα ως κάτι το επικίνδυνο. Το αποτέλεσμα είναι το άτομο να βιώνει πιό έντονα τις σωματικές αισθήσεις, ενώ οι σκέψεις του ότι θα πάθει κάτι πολύ κακό να φουντώνουν και η κορύφωση του άγχους και των σωματικών αισθήσεων να εξωτερικεύονται σε κρίση πανικού.

Το πραγματικό πρόβλημα όμως δεν είναι ο πανικός από μόνος του, αλλά η λανθασμένη σκέψη ότι το άτομο βρίσκεται σε κίνδυνο. Παρόλ’ αυτά, αυτό είναι αναληθές κι όταν το άτομο το αντιληφθεί βαθύτερα θα είναι σε θέση να ελέγχει τις κρίσεις του.

    • Συμπτώματα κρίσης πανικού
      • Ιδρώτας

 

        Εξάψεις

 

        Τρέμουλο

 

        Πόνος στο στήθος

 

        Ταχυπαλμία

 

        Δύσπνοια

 

        Αίσθημα ασφυξίας

 

        Ναυτία

 

        Τάση λιποθυμίας

 

        Κράμπες

 

        Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια

 

    • Συνήθη δυσλειτουργικά πιστεύω του ατόμου που δημιουργούν κρίσεις πανικού:
      • Παρερμηνεία των γρήγορων χτύπων καρδίας ως σύμπτωμα για καρδιακή προσβολή ή καρδιακή ανεπάρκεια.
      • Παρερμηνεία του σφηξίματος στο στήθος ή ταχείας αναπνοής ως πνιγμός ή ανικανότητα να επαναποκτηθεί η σωστή αναπνοή.
      • Παρερμηνεία ζαλάδων ως κατάσταση που θα οδηγήσει σε λιποθυμία. Παρερμηνεία των επακόλουθων αισθημάτων αβεβαιότητας για την πραγματικότητα και το τι συμβαίνει, ως αίσθημα ότι το άτομο θα τρελαθεί ή θα καταλήξει σε νοσοκομείο λόγω σοβαρής πάθησης.
      • Όταν το άτομο πανικοβληθεί δημιουργεί τα λανθασμένα πιστεύω, ότι θα χάσει τον έλεγχο ή θα κάνει κάτι γρήγορο και επιπόλαιο, όπως να χάσει έλεγχο αυτοκινήτου, να εκτεθεί αμήχανα μπροστά στους υπόλοιπους, κλπ.
      • Παρόλο που ότιδήποτε το άτομο φοβάται, δε του συμβαίνει ποτέ, συνήθως πείθει λανθασμένα τον εαυτό του ότι “ αυτή η φορά είναι διαφορετική.”


ΚΑΛΑ ΝΕΑ: Τίποτα απο όλα αυτά δεν θα συμβεί !

    • Οι γρήγοροι χτύποι καρδίας και οι αναπνευστικές δυσκολίες είναι απλά κανονικές αντιδράσεις του οργανισμού όταν νιώθει πως βρίσκεται σε κίνδυνο.
    • Η τάση λιποθυμίας προκαλείται από ξαφνική πτώση της πίεσης του αίματος, αλλά όταν το άτομο αγχώνεται η αρτηριακή του πίεση ψηλώνει, πράγμα που καθιστά σχεδόν αδύνατη την κατάληξη σε λιποθυμία.
    • Τα άτομα με αγχωτικές διαταραχές δεν έχουν ποτέ την τάση να τρελλαθούν.
    • Τα άτομα με κρίσεις πανικού ποτέ δεν χάνουν τον έλεγχο. Στην πραγματικότητα, βρίσκονται πολύ περισσότερο σε καταστάση ελέγχου απ’οτι θα έπρεπε.
    • Αυτή η φορά της κρίσης δεν είναι διαφορετική από τις άλλες. Ούτε κι αυτές που θα συμβούν μελλοντικά θα είναι διαφορετικές από τις υπόλοιπες. Έχουν να κάνουν όλα καθαρά με τις φοβικές σκέψεις και ερμηνείες.

Βάση των πιο πάνω, το άτομο στη συνέχεια οδηγείται με ειδικές τεχνικές και ασκήσεις από το Γνωστικό Συμπεριφοριστικό Μοντέλο να διορθώσει τις αρνητικές ή αγχογόνες σκέψεις, να τις αντικαταστήσει με άλλες πιο προσαρμοστικές σκέψεις που συνάδουν με την πραγματικότητα για να καταπολεμήσει το άγχος που οι σκέψεις αυτές του δημιουργούν.

  • Ψυχοθεραπεία ή Φάρμακα;

Σε περιπτώσεις που οι κρίσεις πανικού είναι σοβαρές σε σημείο που να επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα του ατόμου σε καθημερινές δραστηριότητες, στην επαγγελματική και προσωπική του ζωή, τότε η χορήγηση αγχολυτικών φαρμάκων από άλλο ειδικό ψυχικής υγείας θεωρείται σημαντική. Οι έρευνες δείχνουν ότι σε τέτοιες περιπτώσεις ο συνδυασμός φαρμακευτικής αγωγής και ψυχοθεραπείας, προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη αντιμετώπιση των κρίσεων. Ο ψυχολόγος δεν χορηγεί φάρμακα αλλά θα κάνει παραπομπή σε κάποιο γιατρό. Ο γιατρός με τη φαρμακοθεραπεία θα μετριάσει τα συμπτώματα, ενώ ο ψυχολόγος με τη ψυχοθεραπεία θα βοηθήσει στην αλλαγή της σκεπτικής νοοτροπίας, συμπεριφοράς και αντίληψης των καταστάσεων που σχετίζονται με τα συμπτώματα.

Τέλος, μη ξεχνάτε τους 3 βασικούς παράγοντες που θα διατηρήσουν ή θα επιδεινώσουν το άγχος και τις κρίσεις πανικού. Πρόκειται για τον εφησυχασμό ότι θα περάσει από μόνο του, την αποφυγή της ιδέας ότι υπάρχει πρόβλημα και την απόσπαση της προσοχής, η οποία μπορεί να επιφέρει μόνο προσωρινή ανακούφιση. Η ψυχοθεραπεία θεωρείται απαραίτητη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού σε μακροπρόθεσμο επίπεδο.

 

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος

 

Αντιμετωπίζοντας τον Καρκίνο

Στις μέρες μας, δυστυχώς, η διάγνωση για κάποια μορφή κακοήθειας είναι πολύ συχνή. Αν και αρκετοί τύποι καρκίνου είναι ιάσιμοι πλέον και η ογκολογική τους θεραπεία δεν επιφέρει πάντα σοβαρές και επώδυνες παρενέργειες στον οργανισμό, εντούτοις, η ψυχολογική αντίδραση του ασθενή στο άκουσμα της διάγνωσης «καρκίνος» ποικίλει. Οι ειδικοί από το χώρο της Ψυχολογίας της Υγείας, θεωρούν πως η ψυχολογία του κάθε ατόμου που αντιμετωπίζει μια απειλητική νόσο, εξαρτάται από τις αντιλήψεις του ατόμου για την εν λόγω ασθένεια, την προσωπικότητα του ασθενή, αλλά και από την ταυτότητα της ασθένειας. Η ταυτότητα αφορά τον τύπο και το στάδιο της κακοήθειας, τις πιθανές αιτίες πίσω από την κακοήθεια, το χρονικό διάστημα που χρειάζεται κάποιος για να αποθεραπευτεί, τις συνέπειες που έχει η ογκολογική θεραπεία στον οργανισμό του και την αποτελεσματικότητα της θεραπείας.

Στη συνέχεια, δίνονται κάποιες κατευθύνσεις οι οποίες βοηθούν την προσαρμογή του ασθενή αλλά και των ανθρώπων του στην νέα κατάσταση, περιορίζοντας όσο γίνεται την ψυχολογική τους επιβάρυνση.

Βάση των πιό πάνω, το άτομο με καρκίνο αλλά και οι άνθρωποί του είναι καλό να έχουν υπόψην τα ακόλουθα:

  • Μιλήστε για τον καρκίνο ανοιχτά. Ονομάστε την πάθηση με το όνομα της, δηλαδή “καρκίνος”, «όγκος» ή «κακοήθεια» και μη δίνετε άλλες ονομασίες όπως π.χ. «το κακό», «ανίατη ασθένεια», που έχουν αχρείαστα απειλητικό και αρνητικό αντίχτυπο τόσο στον περίγυρο όσο και στο ίδιο το άτομο που πάσχει από καρκίνο. Μη ξεχνάτε ότι πέραν της ετικέτας του καρκίνου, το άτομο μπορεί να διατελέσει από όλες μέχρι και αρκετές από τις δραστηριότητες που έκανε και πριν από τη διάγνωσή του, σαν να μην συμβαίνει απολύτως τίποτα στο σώμα του!
  • Είναι απόλυτα φυσιολογικό ακόμα και η πιο “δυνατή” προσωπικότητα, στην είδηση του καρκίνου και αναλόγως της θεραπευσιμότητάς του, να αποδυναμωθεί ψυχολογικά. Μοιραστείτε με δικούς σας σκέψεις και συναισθήματα που σχετίζονται με τον καρκίνο. Εκφράστε πιθανά αισθήματα λύπης, θυμού, ακόμα κι αγάπη γι’αυτούς που είναι δίπλα σας σε τέτοιες δύσκολες ώρες. Μιλήστε για τις πιθανές ανησυχίες σας προς τη νέα κατάσταση. Το ίδιο είναι σημαντικό να κάνουν και οι φίλοι και συγγενείς του ασθενή, αρκεί να έχουν επεξεργαστεί και οι ίδιοι τις δικές τους αντιλήψεις και τα συναισθήματά τους προς τη νέα κατάσταση.
  • Συμβουλευτείτε το γιατρό σας για κάθε απορία που έχετε. Λόγω πιθανής συναισθηματικής φόρτισης και άγχους είναι καλό μαζί σας να έχετε κάποιο συγγενή ή φίλο που θα είναι σε θέση να καταγράφει ή να θυμάται καλύτερα από τον ασθενή τις ιατρικές πληροφορίες, οι οποίες μπορεί να είναι πολλές ή και κάπως δυσνόητες λόγω ιατρικής ορολογίας.
  • Διατηρείτε ανοικτή επικοινωνία με τον προσωπικό σας κύκλο και καλή συνεργασία με το ιατρικό προσωπικό. Αν νιώσετε απόμακρα κάποια άτομα, όσο απογοητευτικό κι αν φαίνεται αυτό, αποφύγετε να το πάρετε προσωπικά. Ίσως, τα άτομα αυτά να μην έχουν λύσει το δικό τους άγχος που σχετίζεται με την ασθένεια και την απώλεια της υγείας.
  • Βρείτε το νόημα σε αυτή την κρίση που περνάτε. Τι μαθαίνετε από αυτή την εμπειρία για τον εαυτό σας αλλά και για τους άλλους που έχετε δίπλα σας.
  • Αν παρόλη τη στήριξη που παίρνετε από τον περίγυρό σας, εξακολουθείτε να νιώθετε έντονο στρες, θυμό, φόβο ή λύπη, είναι σημαντικό να μιλήσετε με κάποιον ψυχολόγο. Ναι! Είναι πολύ σημαντική η υποστήριξη από φίλους, τον πνευματικό σας και την οικογένεια σας. Κάποιοι απ’ αυτούς μπορεί να σας παρέχουν εξαίρετες συμβουλές και υποστήριξη αλλά μπορεί και άθελα τους να σας πυροδοτούν τα πιο πάνω αρνητικά συναισθήματα. Η καθοδήγηση από ψυχολόγο τόσο του ατόμου που νοσεί όσο και των δικών του, είναι απαραίτητη τόσο για την βελτίωση της διάθεσής σας όσο και για πρόληψη όποιασδήποτε παθολογικής κατάστασης, όπως μείζονος κατάθλιψης, η οποία είναι συχνή σε άτομα με καρκίνο, ή σε μέλη της οικογένειάς τους.
  • Αν είστε ευάλωτος συναισθηματικά, μια άλλη επιλογή είναι και η συμμετοχή σε ομάδες στήριξης ατόμων με καρκίνο ή η συζήτηση με άτομα που πέρασαν καρκίνο. Η αναζήτηση βοήθειας από άτομα που είχαν περάσει ή περνούν κάτι παρόμοιο με εσάς θα σας κάνει να νιώσετε πως δεν είστε μόνοι σε όλο αυτό. Παράλληλα, θα ενημερωθείτε ή ίσως να εμπνευστείτε από άλλους που διαχειριστήκαν αποτελεσματικά το θέμα αυτό για να ακολουθήσετε κι εσείς κάτι καινούριο και πιο ανακουφιστικό.
  • Διατηρείστε όσο γίνεται τη ρουτίνα και τις δραστηριότητες που είχατε και πριν την εμφάνιση της νόσου. Καλό είναι να προσθέσετε κάτι νέο στο πρόγραμμά σας που να αντλείτε ευχαρίστηση απ’ αυτό.
  • Ενημερωθείτε σωστα και από σωστές πηγές για το στάδιο της νόσου στο οποίο βρίσκεστε και τη θεραπεία που θα χρειαστείτε. Στόχος είναι η αποφυγή λανθασμένων ή συγχυσμένων πληροφοριών που θα αυξήσουν αχρείαστα το στρες σας.
  • Παρ’όλο που η επιστημονική κοινότητα δεν έχει βρει τις ακριβείς αιτίες του καρκίνου, εντούτοις οι υποθέσεις είναι διάφορες αλλά κατατοπιστικές για την πρόληψη επανεμφάνισής του. Βάση αυτών, η προσοχή εστιάζεται σε μια ολιστική ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος που περιλαμβάνει ένα συνδυασμό υγιεινής διατροφής, καλής ψυχολογίας που συνεπάγεται με υγιείς σχέσεις με τους γύρω μας, ενυδάτωση, συχνή άσκηση, αποφυγή καπνίσματος και μείωση αλκοόλης, και έκθεση στον ήλιο σε ώρες που θα έχει ευεργετκά ωφέλη για την υγεία ανάλογα με τον οργανισμό (δες ωφέλη βιταμίνης D στο ανοσοποιητικό σύστημα).
  • Η ενεργή συμμετοχή του ασθενή στην αποθεραπεία του είναι πολύ σημαντική γιατί αυτό δημιουργεί αισθήματα αυτο-ελέγχου στο άτομο και αίσθηση ότι έχει την ικανότητα να επηρεάσει την πορεία της θεραπείας του αλλά και γενικότερα, την ποιότητα ζωής του. Η ενεργός συμμετοχή μπορεί να πάρει τις ακόλουθες μοφές: στενή συνεργασία με ιατρικό προσωπικό και τήρηση θεραπευτικών οδηγιών, λήψη αποφάσεων σε θεραπείες επιλογής, διατήρηση υγιεινής διατροφής, εξάσκηση, κοινωνική δικτύωση και συνεισφορά, και ομαλή συνέχιση της καθημερινότητας που είχε και πριν την διάγνωσή του, εφόσον το επιτρέπει η φυσική του κατάσταση.
  • Τέλος, παρόλο που πολλοί τύποι καρκίνου είναι ιάσιμοι στις μέρες μας, υπάρχουν τύποι καρκίνου και προχωρημένα στάδια της νόσου που η πρόγνωση τους είναι φτωχή. Τα άτομα που βρίσκονται σ’αυτή τη κατηγορία, είναι καλό να θυμούνται πως ακόμα και σ’αυτό το στάδιο, έχουν την δυνατότητα επιλογής για το πως θα αξιοποιήσουν την κάθε τους μέρα. Όσο δύσκολο κι αν ακούγεται, η διατήρηση ακμαίας πνευματικότητας από τον ασθενή βοηθά στο να αντλεί ανακούφισή και θετικότητα, από οτιδήποτε μπορεί ο ίδιος να επιλέξει ακόμα και σε αυτό το στάδιο. Κρατήστε δίπλα σας άτομα που μπορείτε να μοιραστείτε συναισθήματα και ανησυχίες, ενώ εσείς που παρέχετε στήριξη στο δικό σας, ακούστε αυτά που λέει. Δεν χρειάζεται να συμβουλεύσετε ή να πείτε κάτι εάν δε σας ζητηθεί. Απλά να είστε κοντά του, να το ακούτε και να θυμάστε να του συμπεριφέρεστε σαν άτομο που ακόμα ζει και έχει κάθε δικαίωμα να ελπίζει, να διαπραγματεύεται και να ακολουθεί ό,τι το ίδιο έχει ανάγκη.



Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)

Κλινική Ψυχολόγος
Απιστία: Τι κάνω όταν ανακαλύπτω ότι ο/η σύζυγός μου με απατά.

Τόσο οι υποψίες ότι «ο/η σύζυγός μου με απατά», όσο και το γεγονός ότι πραγματικά συμβαίνει, έχει συχνά δυσβάσταχτες συνέπειες στη ψυχική υγεία του απατημένου ατόμου. Αν και το άτομο που απατά συχνά βρίσκεται σε κατάσταση έντονου στρες και ενοχών, κυρίως αν δεν είναι συναισθηματικά έτοιμο να τερματίσει την παράλληλη σχέση, το απατημένο άτομο βρίσκεται σε ακόμα πιο δυσμενή συναισθηματική θέση. Αισθήματα προδοσίας, απογοήτευσης, θυμού, άγχος για το άγνωστο, φόβος εγκατάλειψης, επαγρύπνηση ότι θα ξανασυμβεί, αίσθημα του αβοήθητου και ντροπή, αποτελούν μερικές από τις συναισθηματικές συνέπειες της ανακάλυψης της απιστίας.

Ο χωρισμός λόγω απιστίας, αν και είναι υψηλός, εντούτοις σε πολλές σχέσεις δεν αποτελεί βασικό παράγοντα εγκατάλειψης της συζυγικής σχέσης. Το ζευγάρι, παρόλη την κρίση, συνεχίζει να συμβιώνει ακόμα και μετά την απιστία. Η ουσία όμως δεν βρίσκεται στην απλή συμβίωση λόγω γάμου, παιδιών, οικονομικών θεμάτων, κοινωνική φήμη, κ.ο.κ αλλά στην ποιότητα της σχέσης. Μια ποιότητα που εάν δεν καλλιεργηθεί, τότε η απιστία θα συνεχίσει με όλες τις αρνητικές της προεκτάσεις στη ζωή όλων των μελών της οικογένειας. Πάντα πυλώνας της ποιοτικής σχέσης είναι η εμπιστοσύνη, που δυστυχώς σε περιπτώσεις απιστίας παύει να υφίσταται.

Ερωτήματα, λοιπόν, όπως τα ακόλουθα είναι κύρια στο μυαλό του συντρόφου που έχει εξαπατηθεί:

  • Τι κάνω τώρα που ξέρω ότι με απατά;
  • Αν χωρίσω τον/την σύντροφό μου θα διευκολύνω το δρόμο προς την ερωμένη του ή τον εραστή της ;
  • Αν μείνω θα ξαναφτιάξει η σχέση μας όπως παλαιότερα;
  • Μπορεί να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη; Πως;

Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση εξ’ αρχής στα πιο πάνω ερωτήματα. Αυτό συμβαίνει γιατί η επιτυχία της σχέσης έγκειται σε αμοιβαία προσπάθεια, κυρίως όμως από την πλευρά του ατόμου που απάτησε.

Όλα θα εξαρτηθούν όμως από τη θέληση των δύο να ξαναπροσπαθήσουν για τη σχέση, τους λόγους που το κάνουν, τη σημασία του τρίτου προσώπου στη ζωή του ενός συζύγου, τις ανάγκες, το σύστημα αρχών και αξιών τους και την προσωπικότητα.

Αν και δεν υπάρχει έτοιμη συνταγή για τις πιο πάνω ερωτήσεις, εντούτοις υπάρχει έτοιμη συνταγή για το πως να ξανακερδηθεί η εμπιστοσύνη, που όπως προαναφέρθηκε είναι η βάση μιας υγιούς σχέσης. Οι πιο κάτω συστάσεις απευθύνονται σε συζύγους που θα ρισκάρουν να επανακτηθεί η εμπιστοσύνη στη σχέση τους στο ‘όλα ή τίποτα‘. Για τους συζύγους που μπορούν να συμβιβαστούν σε γάμους που θα υπάρξει δυσλειτουργία, γιατί έχουν σαν γνώμονα το ’αρκεί να μην τον/την χάσω‘, οι παρακάτω συστάσεις δε θα βοηθήσουν. Αντίθετα, θα προκαλέσουν περισσότερη αμηχανία, σύγχυση, άγχος και αντίσταση.

Βήματα για επανάκτηση εμπιστοσύνης

Διαφάνεια

Απαιτεί άμεση απόδειξη από τον/την σύντροφο που εξαπατά ότι έχει μετανιώσει και δε θα επαναλάβει την άταχτη συμπεριφορά. Τρόποι για εξασφάλιση της διαφάνειας: Δικαίωμα πρόσβασης του απατημένου ατόμου σε τόπους επικοινωνίας του/της συζύγου με το τρίτο πρόσωπο, π.χ. έλεγχος κινητού, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, απόκτηση κωδικών προστασίας των προσωπικών μηνυμάτων του συντρόφου σε κινητή τηλεφωνία και διαδίκτυο.

Χρόνος μαζί

Γνώση του προγράμματος του/της συντρόφου που απατά και δημιουργία κοινών δραστηριοτήτων που θα φέρει τα δύο μέλη πιο κοντά συναισθηματικά. Για τους πρώτους μήνες, ύπαρξη αμοιβαίας συμφωνίας για άσκηση ελέγχου από το απατημένο άτομο για το που βρίσκεται ο/η σύζυγος, πόση ώρα περνά κάπου και ώρα που επιστρέφει σπίτι. Επίσης, στη συμφωνία περιλαμβάνεται και η αυθόρμητη επίσκεψη του απατημένου ατόμου σε οποιοδήποτε μέρος βρίσκεται ο/η σύζυγός του.

Επανεκτίμηση σχέσης

Το άμεσα επόμενο βήμα είναι πως χειρίζονται οι δύο σύντροφοι ξεχωριστά τους εαυτούς τους και μετά ο ένας τον άλλον. Μια σοβαρή κρίση αποτελεί πάντοτε και ευκαιρία απολογισμού και επανεκτίμησης του τι πήγε λάθος σε μια κατάσταση που έφτασε στο σημείο να καταρρεύσει. Έτσι, είναι υγιές το κάθε άτομο να δει ξεχωριστά το δικό του μερίδιο ευθύνης σ ’αυτό που προέκυψε. Πολύ σημαντικό είναι να απαντηθούν στη σχέση τα εξής ερωτήματα:

  • Ποιες ανάγκες του ατόμου και ποια συναισθήματα του κάλυπτε η δεύτερη σχέση;
  • Υπάρχει περίπτωση αυτές οι ανάγκες και τα συναισθήματα να καλυφθούν στη συζυγική σχέση; Aν ναι, πως.
  • Για ποιους λόγους επιστρέφω στη συζυγική σχέση; Μπορώ να φανταστώ τον εαυτό μου να είμαι παντοτινά αφοσιωμένος/η στη συζυγική σχέση;

Απόκτηση νέου τρόπου επικοινωνίας και διατήρησής του

Το κλειδί της σωστής διαχείρισης βρίσκεται πρώτα στην ανοικτή επικοινωνία μεταξύ των δύο συντρόφων, δηλαδή το να μοιράζονται μεταξύ τους ανοικτά οι δύο σύντροφοι τα βαθύτερα θέλω, τις ανάγκες και επιθυμίες τους που έχουν ο ένας από τον άλλο. Το δεύτερο είναι ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούν αυτά τα θέλω έτσι ώστε ο λήπτης να αντιλαμβάνεται τι του ζητά ο/η σύντροφός του. Πολλές φορές, πολλοί νομίζουν ότι είναι αυτονόητα αυτά που δε λέγονται. Η αλήθεια είναι ότι τίποτα δεν είναι αυτονόητο εάν δεν λεχθεί και συζητηθεί.

Στις πλείστες των περιπτώσεων, το κλειδί της σωστής διαχείρισης (δηλ. η επικοινωνία) είναι ήδη σκουριασμένο και αδούλευτο αρκετό χρονικό διάστημα προτού εμφανιστεί η απιστία. Εξού και η δυσκολία των δύο μελών να μάθουν ένα νέο χορό επικοινωνίας σε ένα καυτό πλέον δάπεδο. Όσο δύσκολη και επώδυνη μπορεί να είναι προσωρινά η αλήθεια που θα αναδυθεί από την ανοικτή επικοινωνία, εντούτοις έχει μακροπρόθεσμα υγιή αποτελέσματα.

Εάν το ζευγάρι δυσκολεύεται να διαχειριστεί ένα νέο ανοιχτό τρόπο επικοινωνίας, είναι βοηθητική η επίσκεψη και των δύο σε ψυχολόγο. Να θυμάστε ότι η επιστροφή στα συνήθη μοτίβα επικοινωνίας είναι πανεύκολη και πιθανό να οδηγήσει στις ίδιες δυσλειτουργικές συμπεριφορές. Συνήθως, απαιτείται χρόνος και συνεχή τριβή για να αποκτηθεί ένας νέος τρόπος επικοινωνίας.

Γενικά, τα πιο πάνω είναι αναγκαία να εφαρμοστούν για τη διαδικασία ανάπτυξης εμπιστοσύνης στην πληγωμένη σχέση. Εάν ο σύζυγος που απάτησε δεν είναι διαθέσιμος να μπει στην πιο πάνω διαδικάσια, τότε η πιθανότητα να συνεχίσει την άτακτη συμπεριφορά είναι αυξημένη. Όσο ελκυστικά κι αν είναι τα πιθανά επιχειρήματά του για να μην κάνει ότι του ζητήσατε, καλό είναι να πάρετε στα σοβαρά τις πράξεις του να μην το κάνει παρά τα λόγια ή τις δικαιολογίες του. Ακόμα όμως και μια φαινομενική επιτυχία για επανάκτηση της εμπιστοσύνης δε σημαίνει μόνιμη αλλαγή κι αυτό κάνει τη συνέχιση της πληγωμένης σχέσης ακόμα πιο περίπλοκη. Δηλαδή, ακόμα κι αν βάση των προαναφερθέντων βημάτων κερδηθεί η εμπιστοσύνη προσωρινά, το απατημένο άτομο είναι δύσκολο να ασκεί παντοτινό έλεγχο στο άλλο γιατί οι συνεχείς πιέσεις και ανασφάλεια πιθανό να φέρουν αντίθετα αποτελέσματα ακόμα κι αν ο/η σύζυγος είναι όντως αποφασισμένος/η να επανορθώσει.

Πολλοί έχουν αναφέρει ότι με άλλες τακτικές, όπως το να κάνουμε ταξίδια, εκδρομές, νέες δραστηριότητες για να αναζωογονήσουμε τη σχέση μας, είναι από μόνα τους ικανοποιητικά για να ξαναδώσουν πνοή σε μία σχέση ή για να ξεχαστεί το τρίτο πρόσωπο. Δυστυχώς, ποτέ μια συμπληρωματική βοήθεια, δε θεράπευσε από μόνη της βαθύτερες πληγές. Χρειάζεται ωριμότητα και από τις δύο πλευρές, χρειάζεται αλήθεια και ένα ζύγιασμα των αναγκών των δύο συζύγων, που θα οδηγήσει σε αποφάσεις που θα ωφελήσουν την υγεία όχι μόνο των δύο αλλά και των παιδιών που υπάρχουν ή που πρόκειται να υπάρξουν εάν το ζευγάρι συνεχίσει το γάμο του.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Πως να κτίσω μια ποιοτική σχέση με τον ή την σύντροφό μου

Πως να κτίσω μια ποιοτική σχέση με τον/την σύντροφο μου

Διάφορα είναι τα ζευγάρια που αναγνωρίζουν πως η ποιότητα της σχέσης είναι αυτή που συμβάλει και στην ποιότητα ζωής των δύο συντρόφων και των μελών της οικογένειάς τους, εάν υπάρχουν παιδιά. Θεωρητικά, η «ποιότητα» ακούγεται και ως όρος κλισέ, εύκολος να ειπωθεί αλλά κάπως ασαφής στο πως επιτυγχάνεται. Τι σημαίνει λοιπόν, πρακτικά «ποιότητα» σχέσης; Ποια γνωρίσματα της σχέσης καθορίζουν την ποιότητά της και ποια την διατηρούν;

Οι πιο κάτω συνιστώσες, συνήθως καθορίζουν κατά πόσο μια σχέση προσφέρει συνήθως χαρά και ικανοποίηση ή άγχος και ανασφάλεια στα μέλη της. Παρόλο, που δεν απαριθμώ το πιο βασικό συστατικό της ποιότητας μιας σχέσης, το οποίο είναι η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ, εντούτοις το τονίζω, γιατί χωρίς επικοινωνία των βασικών θέλω μας, ούτε οι παρεξηγήσεις στη σχέση θα επιλύονται ούτε και τα πιο κάτω γνωρίσματα δε θα προκύπτουν.

  1. Φιλία
    Ανεξάρτητα από την φυσική έλξη και το καλό σεξ, ψάξτε αν με τον εκάστοτε σύντροφό σας υπάρχει κάτι πιο δυνατό να σας συνδέει, όπως είναι η φιλία. Προσέξτε όμως, μη συγχίσετε την φιλία της «καλοπέρασης» με τη βαθύτερη φιλία ζωής. Η φιλία του «περνάμε καλά μαζί» συνήθως περιγράφεται από το μοίρασμα ευχάριστων δραστηριοτήτων μεταξύ των δύο συντρόφων, π.χ. φαγητό, εκδρομές, αθλητικά, επιτραπέζια παιχνίδια, κλπ., που είναι μεν σημαντικά στη σχέση αλλά διατηρούν τη φιλία σε ένα πιο επιφανειακό πεδίο συσχέτισης. Η φιλία ζωής, για την οποία είναι σημαντικό να στοχεύσετε στη σχέση, απαρτίζεται από πιο βαθιές αξίες και στάσεις, όπως ειλικρίνεια, ανοικτή επικοινωνία, εμπιστοσύνη, και αλληλοϋποστήριξη.
  2. Ασφάλεια
    Όταν και οι δύο σύντροφοι μιλούν ανοικτά ο ένας στον άλλον για τα συναισθήματά τους, χωρίς να φοβηθούν ότι θα εκτεθούν ή θα απορριφθούν εάν γίνουν συναισθηματικά ευάλωτοι στο σύντροφό τους, τότε έχει κτιστεί ένα κλίμα οικειότητας και ασφάλειας στη σχέση. Εάν κάποιος ανησυχεί να πει ανοικτά «σε αγαπώ», ή «φοβάμαι..» στο σύντροφό του, πιθανόν να υπάρχει μια ανασφαλής συσχέτιση μεταξύ των δύο. Σε μεν περιόδους κρίσης, η ανασφάλεια αυτή συνήθως προκαλεί περισσότερο στρες, ενώ φθείρει σταδιακά τη σχέση από τη σύγχυση που μπορεί να απορρέει από τα ανείπωτα βαθύτερα «θέλω» των δύο συντρόφων.
  3. Επίλυση προβλημάτων
    Σημαντική είναι πάντα η έγκαιρη αντιμετώπιση των προβλημάτων, με λύσεις που θα αφήνουν και τα δύο άτομα κερδισμένα. Το αντίθετο, εμπεριέχει τον κίνδυνο να πυροδοτούνται συχνά καβγάδες ίσως και για φαινομενικά ασήμαντους λόγους, ή αντίστοιχα να ενεργοποιείται η σιωπή και η απόσυρση, αφήνοντας έτσι τα προβλήματα άλυτα, μαζεμένα, με έντονα συναισθήματα θυμού και απογοήτευσης προς το σύντροφο, ή ακόμα αποξένωσης, και «ξαφνικού» χωρισμού.
  4. Κάλυψη των αναγκών
    Ποιος δίνει και ποιος παίρνει σε μια σχέση; Η αλληλοκάλυψη των αναγκών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αρμονία στη σχέση. Ανάγκες όπως συναισθηματική επιβεβαίωση, διάλογος, κατανόηση, σεξ, προσοχή, συντροφικότητα, φροντίδα, είναι μερικές από τις βασικές ανάγκες που και οι δυο σύντροφοι αναζητούν. Εάν ένας εκ των δύο συντρόφων δίνει περισσότερα από όσα παίρνει, καλό είναι να το εκφράσει στον άλλον, γιατί η συνεχής προσφορά χωρίς ανταπόδοση μπορεί να κτίσει αρνητικά συναισθήματα και στάση προς το σύντροφο που μόνο παίρνει.
  5. Σεβασμός και θαυμασμός
    Ο σεβασμός αφορά την πλήρη αποδοχή του άλλου, με τα προτερήματα αλλά και τα ψεγάδια του. Στις σχέσεις που υπάρχει σεβασμός απουσιάζουν συμπεριφορές υποτίμησης, επικριτικής διάθεσης, ή ειρωνείας με σκοπό την υποταγή του ενός συντρόφου για την μονόπλευρη ικανοποίηση των αναγκών του άλλου ή το να αλλάξω τον άλλο ή να αποδείξω ποιος είναι πιο σωστός. Επίσης, υπάρχει ειλικρίνεια στη σχέση και όχι «παιχνίδια» και τακτικές που συνήθως έχουν μόνο προσωρινό όφελος. Ο θαυμασμός είναι το συναίσθημα που συνήθως διατηρεί και την μαγεία της ερωτικής σχέσης. Όπως ο σεβασμός, έτσι και ο θαυμασμός είναι κάτι που προκύπτει όταν αναγνωρίζονται τα προτερήματα, ταλέντα και καταξιώσεις που παρουσιάζει ο ερωτικός σύντροφος.
  6. Στόχοι
    Θέλετε τα ίδια πράγματα στη ζωή; Οι αξίες, οι ανάγκες, οι προτεραιότητες και οι στόχοι ζωής σας βρίσκονται στην ίδια σελίδα με αυτή του συντρόφου σας; Κι αν όχι, θα μπορούσε ο ένας εκ των δύο συντρόφων να ακολουθήσει τον άλλον με κάποιους συμβιβασμούς;
  7. Προσωπική αυτονομία
    Είναι προσωπικά αυτάρκης ο κάθε σύντροφος ξεχωριστά; Πολλά άτομα πιστεύουν ότι την ευτυχία θα την φέρει μια σχέση στη ζωή τους ή ένας νέος έρωτας. Στην πραγματικότητα, κανένας άνθρωπος δε θα κτίσει την ευτυχία κανενός, εάν ο καθένας δεν κατάφερε από μόνος του πρώτα να είναι συναισθηματικά αυτόνομος και ικανοποιημένος με τη ζωή του. Αυτό είναι κάτι που το πετυχαίνει κανείς μέσω της δουλειάς και των δραστηριοτήτων που αγαπά, των ταλέντων που πιθανόν να έχει αναπτύξει, της οικονομικής και συναισθηματικής ανεξαρτησίας του από τους βασικούς άλλους, της φιλίας του με σημαντικά του άτομα που όλα αυτά συμβάλουν στην προσωπική του ωρίμανση. Αν κανείς περιμένει να φέρει την ευτυχία του κάποιος άλλος, τότε κινδυνεύει και με τον ίδιο τρόπο να την χάσει όταν ο άλλος αποφασίσει να εγκαταλείψει τη σχέση. Η επίτευξη της προσωπικής αυτονομίας πολλές φορές είναι στοιχείο άξιο θαυμασμού και ερωτισμού!

Τέλος, είναι γεγονός, ότι όλες οι σχέσεις, ακόμα κι αυτές που φαινομενικά ξεκινούν με τις καλύτερες προϋποθέσεις, είναι φυσιολογικό να έχουν κάποτε συγκρούσεις και σοβαρά προβλήματα. Η αλήθεια όμως, είναι ότι δύσκολα θα επιλυθούν τα όποια προβλήματα εάν η σχέση δεν έχει τα προαναφερθέντα θεμέλια . Οι πιο πάνω παράμετροι είναι οι βασικότεροι που εάν υπάρχουν ή καλλιεργηθούν, τότε οι δύο σύντροφοι θα έχουν πετύχει μια ποιοτική σχέση μέσω της οποίας θα αναπτύσσονται προσωπικά και μαζί θα την απολαμβάνουν. Μη ξεχνάτε, οι σχέσεις γίνονται για να προσφέρουν χαρά και υγεία στη ζωή μας κι όχι στρες, συνεχή ανησυχία ή μοναξιά. Επιλέξτε ανάλογα!

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Λόγοι που ο ψυχολόγος δεν πρέπει να κάνει πελάτες του συγγενείς και φίλους

Λυπάμαι, είναι αντιδεοντολογικό να σε αναλάβω

Στο άκουσμα αυτού του κλισέ από τον ψυχόλογο που είναι συνάμα συγγενής ή φίλος του προσώπου που ζητά βοήθεια, μερικοί ίσως να απογοητεύονται. Ίσως και να αισθάνονται μια μικρή απόρριψη απ΄το γνωστό τους ψυχολόγο. Επακόλουθη μπορεί να είναι και η αντίσταση να δουν ένα άγνωστο γι αυτούς ειδικό.

Η απορία του μα γιατί δεν μπορεί να μας βοηθήσει ο δικός μας που μας γνωρίζει καλύτερα και να πάμε σε ξένο είναι πιθανή και απόλυτα κατανοητή για τα άτομα που δεν ανήκουν στο χώρο της ψυχολογίας. Πολλοί έχουν παραλληλίσει την επιστήμη της Ψυχολογίας με την δουλειά των πνευματικών ή των καλών φίλων που προσφέρουν βοήθεια εν ώρα ανάγκης. Κάποιοι, θεωρούν την ψυχολογία κάτι κοντινό με την ιατρική. Άρα, όπως επιλέγω να με δει ο συγγενής μου που είναι παθολόγος, έτσι γίνεται και με τον άλλο που είναι ψυχολόγος. Λάθος! Η αλήθεια είναι ότι τα επαγγέλματα που έχουν σαν στόχο την αλλαγή της συμπεριφοράς, όπως είναι αυτό του ψυχολόγου ή του ψυχοθεραπευτή, πρέπει να διέπονται εξ'αρχής από κανόνες συμπεριφοράς και αυστηρά όρια. Τέτοια είναι η απαγόρευση σε γνωστό να γίνει ψυχοθεραπευόμενος, για την προστασία και των δύο. Αυτό έχει να κάνει με τη δημιουργία διπλής σχέσης η οποία απαγορεύεται ρητά να προκύπτει στη ψυχοθεραπεία.

Διπλή σχέση υπάρχει όταν το άτομο διατηρεί ήδη μια είδους σχέση με τον ψυχολόγο, (π.χ. φίλοι, συγγενείς, παλιοί συνεργάτες, κοκ) και εμπλέκονται σε δεύτερη σχέση, αυτή του ψυχοθεραπευτή και ψυχοθεραπευόμενου. Το ίδιο ισχύει κι όταν ο άγνωστος ψυχοθεραπευόμενος κατά τη διάρκεια της θεραπείας ή με το τέλος της, εμπλακεί σε άλλου είδους σχέση με τον ψυχολόγο (π.χ. φιλική, ερωτική, ή πελατειακή). Τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από διπλή σχέση ποικίλουν. Πιο κάτω αναφέρονται οι λόγοι που δεν μπορεί να δουλέψει αυτού του είδους η σχέση, κυρίως μεταξύ συγγενών και φίλων του ψυχολόγου.

1. Απουσία αντικειμενικότητας.
Όταν έχω αναπτύξει την εντύπωση ότι π.χ. ο γνωστός μου ο Γιάννης είναι καλός αλλά η καταπιεστική του μητέρα τον έκανε παθητικό σε όλα, τότε ήδη ξεκινώ θεραπεία με τον Γιάννη τον παθητικό. Σαν φίλη του, τα 'χω από καιρό με τη μάνα του που τον έκανε έτσι. Άρα, αν καλέσω τη μητέρα του στη θεραπεία θα είμαι ήδη αρνητική μαζί της, ενώ του Γιάννη του έχω βάλει ήδη μια ταμπέλα. Στη ψυχοθεραπεία, δυσκολεύομαι να τον αξιολογήσω αλλιώς γιατί από χρόνια που τον ξέρω είμαι προκατειλημμένη μαζί του στο θέμα της απάθειάς του. Συνεπώς, σαν ψυχολόγος πιθανό να επηρεάζω την πορεία της θεραπείας του Γιάννη με τις σχεδόν λανθασμένες αντιλήψεις που σχημάτισα ως τώρα γι' αυτόν.

2. Δυσανάλογη εξουσία.

Μέχρι τώρα με την φίλη μου τη Λόλα είμασταν ίσες σε όλα. Είχα εγώ τις ευάλωτές μου στιγμές και σαν κολλητή με στήριζε αρκετά. Είχε κι αυτή τις δικές της δυσκολίες κατά καιρούς, κι εγώ κλασσικά κοντά της. Ξαφνικά μετά από χρόνια που παίρνω το χρήσμα του ψυχολόγου, η Λόλα θέλει ψυχοθεραπεία μαζί μου κι εγώ της κάνω τον ειδήμονα. Το πιο πιθανόν είναι να της δίνω συμβουλές (μη αντικειμενικές) και να νιώθει ακόμα πιο επιρρεπής στις συμβουλές μου, που τώρα εμπιστεύεται περισσότερο γιατί σαν ψυχολόγος η φίλη μου ξέρει παραπάνω από 'μένα, ή να αρχίσει να αισθάνεται μειονεκτικά προς εμένα που σαν ψυχολόγος η φίλη μου τώρα ξέρει παραπάνω από 'μένα, ή να ανταπαντά «εσύ γιατί δεν το 'κανες αυτό τότες που είχες το ίδιο δίλημμα και να συγχέονται οι φιλίες με το επάγγελμα, σε σημείο που η μία σχέση εκ των 2 ή και 2 να πρέπει να τερματιστούν.

3. Δυσκολία αποκάλυψης της αλήθειας.

Πάντα η ψυχοθεραπεία και κυρίως η μακρά ψυχοθεραπεία αγγίζει πολύ βαθιές πτυχές της ζωής του θεραπευόμενου. Πολλές αλήθειες, μυστικά, απωθημένα και λοιπά άλυτα θέματα πρέπει να αναδυθούν για να βοηθήσουν το θεραπευόμενο να λύσει σημαντικά του ζητήματα που τον ταλαιπωρούν κάθε τόσο. Όταν ο θεραπευόμενος γνωρίζει τον θεραπευτή του, είτε λόγω

φιλίας ή συγγένειας, η ανάγκη για αποκάλυψη σοβαρών ζητημάτων, μπορεί και να οδηγήσει στη διάλυση της θεραπευτικής σχέσης για να προστατευτεί η συγγενική ή η προϋπάρχουσα φιλική σχέση. Σκεφτείτε ας πούμε, τι θα συνέβαινε στο ακραίο σενάριο του ψυχολόγου που κάνει θεραπεία σε συγγενή του, και ο συγγενής πρέπει να αποκαλύψει ότι είχε παρενοχληθεί σεξουαλικά στην παιδική του ηλικία από τον τάδε κοινό συγγενή, που ήταν και είναι λατρεμένο κοντινό πρόσωπο του ψυχολόγου! Κανονικό δράμα.

4. Σύγκριση τρόπου ζωής του ψυχολόγου.

Το απόρρητο της ζωής του ψυχολόγου είναι πολύ σημαντικό. Ένας βασικός λόγος είναι γιατί οι πελάτες για να πετύχει η θεραπεία τους πρέπει πρώτα να εμπιστευτούν το ψυχολόγο τους. Η γνώση του θεραπευόμενου των επιλογών και του τρόπου ζωής του ψυχολόγου του, π.χ. στην ερωτική, επαγγελματική, οικογενειακή του ζωή, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την εμπιστοσύνη του θεραπευόμενου προς το θεραπευτή του. Κι αυτό γιατί οι αντίληψεις του ενός πιθανόν να διαφέρουν πολύ απ' αυτές του άλλου.

Επιπρόσθετα, η σύγκριση του τρόπου ζωής των δύο, πιθανόν να γεννήσει στον θεραπευόμενο συναισθήματα ζήλιας, διαφορετικότητας, ενοχής, που είναι όχι μόνο αχρείαστα αλλά θέτουν σε ρίσκο και την παλιά καλή σχέση που είχαν. Η μυθοποίηση του ψυχολόγου-φίλου ως άτομο-σωτήρας, ή υπέρμετρα συγκροτημένου ατόμου, πάλι μπορεί να έχει αρνητικά αποτελέσματα στην τάση μίμησης του τρόπου ζωής του ψυχολόγου από τον θεραπευόμενο. Κι αυτό γιατί ο θεραπευόμενος οφείλει να αγαπήσει τον εαυτό του και να κάνει τις επιλογές που ταιριάζουν στον ίδιο κι όχι στον τάδε γνωστό του που τυχαίως έγινε και ψυχολόγος του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο ψυχολόγος αναπτύσσει μια σχέση εκμετάλλευσης προς τον πελάτη.

5. Αμοιβή

Στο επάγγελμαli του ψυχολόγου, η αμοιβή στο τέλος κάθε συνεδρίας θεωρείται απαραίτητη, όχι μόνο τυπικά γιατί ο ένας παρέχει υπηρεσίες κι ο άλλος αγοράζει, αλλά και συμπεριφορικά. Είναι γεγονός πως ο ψυχολόγος είναι σημαντικό να διακατέχεται από αξίες που διέπουν μια σχέση φιλίας, όπως είναι η άνευ όρων αποδοχή του άλλου, η αγάπη, η υποστήριξη, το νοιάξιμο, κ.ο.κ.

Ο ψυχοθεραπευόμενος μπορεί μέσα σε μια τέτοια σχέση να παρασυρθεί στο βίωμα πως ο ψυχολόγος του δεν είναι επιστήμονας αλλά ένας καλός φίλος, εξομολογητής, γονεϊκό σύμβολο ή ίσως και ο αυριανός ερωτικός του σύντροφος! Γι αυτό και στο τέλος, η αμοιβή θεωρείται σημαντική για διαχωρισμό των σχέσεων που μπορεί ο πελάτης να φαντασιωθεί ότι έχει με το ψυχολόγο. Σε μια φιλία ή συγγένεια πιθανόν η λήψη χρημάτων από τον ψυχολόγο να παρεξηγηθεί απ' τον συγγενή. Βέβαια, ακόμα κι αν ο ψυχολόγος μειώσει την τιμή ή την καταργήσει, αντιλαμβάνεστε ότι τα όρια στη θεραπευτική σχέση θα είναι δύσκολο να τοποθετηθούν.

6. Ωρα

Η καθορισμένη ώρα για συνεδρία χρησιμοποιείται επίσης και συμπεριφορικά, για να διατηρούνται τα όρια της θεραπευτικής σχέσης. Με ένα φίλο μας προσφέρουμε άπλετο χρόνο να συζητάμε το θέμα του. Με το θεραπευόμενο όμως η ώρα καθορίζεται εξαρχής και πρέπει να τηρείται αλλιώς συμπεριφορικά ο θεραπευομένος μπορεί να μάθει να χειρίζεται την ώρα του ψυχολόγου ανάλογα με τη δική του διάθεση και ανάγκες. Προσωπικά, μερικούς πελάτες μου κάποτε αισθάνομαι άβολα όταν με αναγκάζουν να τους οριοθετώ με το χρόνο, πόσο μάλλον να ήταν φίλοι μου και συγγενείς μου και να τους λέω πλησιάζουμε στο τέλος της συνεδρίας..., ενώ μετά να ανακοινώνω και το κόστος των υπηρεσιών μου. Δεν ακούγεται ωραίο, ε;

Όλα τα πιό πάνω, ίσως και κάποια τα οποία μου διέφυγαν, αποτελούν σημαντικούς λόγους που ο κώδικας ηθικής και δεοντολογίας των ψυχολόγων υπαγορεύει την αποφυγή δημιουργίας θεραπευτικής σχέσης μεταξύ ψυχολόγου και γνωστών του, εξ' αρχής. Τέτοιου είδους σχέσεις δε διέπονται από επαγγελματισμό καθώς θέτουν σε ρίσκο τη ψυχική υγεία του θεραπευόμενου και τις προϋπάρχουσες καλές του σχέσεις με το ψυχολόγο που γνωρίζει.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή

Θεραπευόμενος: Άρχισα να μην μπορώ να κάνω τίποτα άλλο στη ζωή μου…δηλαδή είμαι συνέχεια σε μια βρύση για να πλένω τα χέρια μου…ή άλλες φορές κοιτάζω 4εις και 5 φορές το γκάζι την ίδια ώρα για να δω αν όντως το έσβησα…
Ψυχολόγος: Τι θα συμβεί αν αποφύγεις το επαναλαμβανόμενο πλύσιμο των χεριών σου ή αν κοιτάξεις μόνο μια φορά το γκάζι;
Θεραπευόμενος: Δε ξέρω…θα αγχωθώ πάρα πολύ…ίσως πιάσω μικρόβια αν δεν πλύθηκα καλά ή με το γκάζι ίσως, αν δεν το πρόσεξα καλά, να πάρει το σπίτι φωτιά…

Ο κάθε άνθρωπος τυχαίνει να ελέγχει δύο φορές κάποτε τα πράγματα για σιγουριά ότι έκανε αυτό που έπρεπε να κάνει, π.χ. ότι κλείδωσε την πόρτα φεύγοντας, ότι έσβησε το γκάζι, και ούτω καθεξής. Οι άνθρωποι όμως με Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική συμπεριφορά έχουν την ανάγκη να ελέγχουν επαναλαμβανόμενα τα πράγματα γύρω τους. Αυτό προκύπτει από συγκεκριμένες σκέψεις που η επανάληψή τους τις μετατρέπει σε εμμονές ή ιδεοληψίες και ονομάζονται ψυχαναγκασμοί. Ακολούθως, αυτοί οι ψυχαναγκασμοί οδηγούν τα άτομα αυτά σε καταναγκασμούς, δηλαδή συγκεκριμένες τελετουργίες ή επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές για να μειώσουν προσωρινά το άγχος των ψυχαναγκαστικών τους σκέψεων. Οι σκέψεις τους συχνά σχετίζονται με ένα φανταστικό και καταστρεπτικό σενάριο που ενδέχεται να προκύψει. Γι’ αυτό καταλήγουν σε κάποια τελετουργία που θα προλάβει το «κακό». Στον πιο πάνω διάλογο, ο θεραπευόμενος φαντάζεται ότι το σπίτι ίσως πάρει φωτιά, με αποτέλεσμα να τσεκάρει συνέχεια αν το γκάζι είναι σβηστό. Άλλο παράδειγμα είναι το άτομο, όπου στον φόβο να μην έχει μικρόβια, καταλήγει να πλένει 5 φορές τα χέρια του πριν μαγειρέψει και πριν αγγίξει το μωρό και πριν αλλά και μετά αφότου σιδερώσει. Στην ουσία όμως, τέτοια συμπεριφορά αλυσοδένει το άτομο σε μια σειρά εμμονών και συμπεριφορών όπου το εμποδίζουν να απολαύσει τη ζωή του, καθώς η έγνοια του είναι συνέχεια στο να μην συμβεί κάτι κακό.

Παραδείγματα ψυχαναγκαστικών-καταναγκαστικών συμπεριφορών μπορεί να είναι εκτός από το συνεχές τσεκάρισμα πραγμάτων, όπως βρύσες, γκάζι, λάμπες, ώρα κλπ., το να κάνει κάποιος διάφορες στερεοτυπικές σκέψεις στο μυαλό του, πχ. μέτρημα ή επανάληψη κάποιων άσχετων αριθμών, σχολαστική σειροθέτηση ή συμμετρία και τάξη διαφόρων αντικειμένων που αν κάποιος άλλος τους αλλάξει τη θέση το άτομο μπορεί να εξοργιστεί, σκέψεις ότι το άτομο θα γίνει βίαιο προς τον εαυτό του ή προς αγαπημένα του πρόσωπα, σκέψεις ότι το άτομο θα προβεί σε σεξουαλική συμπεριφορά που είναι εναντίον των αρχών ή της αρεσκείας του, σκέψεις ότι το άτομο πιθανόν να έχει προσβληθεί από κάποια ανίατη νόσο, ότι έχει κατά λάθος κτυπήσει κάποιο πεζό σαν οδηγεί με το αυτοκίνητό του, ότι θα πιάσει μικρόβια, και αμέτρητα άλλα.

Συνήθως τα άτομα με αυτή τη συμπεριφορά, είναι αρκετά λειτουργικά στους υπόλοιπους τομείς της ζωής τους. Βέβαια, η παρουσία της ψυχαναγκαστικής τάσης δυσχεραίνει πολλές φορές την ομαλή λειτουργικότητά τους και στους υπόλοιπους τομείς καθώς οι ψυχαναγκασμοί δημιουργούν υπερβολικό άγχος. Σε μερικά άτομα, που είναι εκτός θεραπείας, οι ψυχαναγκασμοί τους έρχονται και φεύγουν ανά περιόδους. Άλλα πάλι άτομα εμφανίζουν σταθερά αυτούς τους ψυχαναγκασμούς στην καθημερινή τους ζωή, ενώ κάποια γεγονότα ζωής ή μεταβατικές περίοδοι μπορεί να πυροδοτήσουν περισσότερο άγχος, με συνέπεια να αυξηθούν κατά πολύ οι ψυχαναγκασμοί. Σε όλες τις περιπτώσεις όμως, τα άτομα αυτά ταλαιπωρούνται. Επίσης, παρόλο που αρκετά άτομα έχουν επίγνωση ότι δεν έχουν λογική αυτά που σκέφτονται ή κάνουν, δυσκολεύονται από μόνα τους να ελέγξουν τις δυσλειτουργικές σκέψεις και τις συμπεριφορές τους.

Συμπτώματα Γενικά, τα άτομα με Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή παρουσιάζουν τα εξής:

  • Επαναλαμβανόμενες ιδεοληψίες ή εικόνες για πολλά και διάφορα πράγματα, όπως: μικρόβια ή ιούς, παρορμητική επιθετικότητα, ακούσιο πλήγωμα αγαπημένων προσώπων, συγκρούσεις για θρησκευτικές πεποιθήσεις ή τιμωρία από το Θεό, σχολαστική τάση να είναι όλα τα αντικείμενα τακτοποιημένα συμμετρικά, ιδεοληψία για ανίατη ασθένεια, φοβίες ότι θα πάρει φωτιά το σπίτι ή ότι θα πλημμυρίσει, εμμονές για σεξουαλικό προσανατολισμό, και άλλα.
  • Επαναλαμβανόμενες τελετουργίες, σαν απάντηση των φοβικών σκέψεων όπως: συχνό πλύσιμο χεριών, πλυντήριο στα ήδη πλυμένα ρούχα και πιάτα, παραμονή στο μπάνιο για πολλή ώρα για πλύσεις κατ’ εξακολούθηση, συνεχές κλείδωμα και ξεκλείδωμα πόρτας, ασταμάτητη επανάληψη αριθμών ή μέτρηση, χαμηλόφωνη επανάληψη προσευχών ή λέξεων, συλλογή διαφόρων αχρείαστων αντικειμένων, επανάληψη των ίδιων βηματισμών, συνεχές τσεκάρισμα βρύσης, γκαζιού, λάμπας, πρίζας, κλπ.
  • Δυσκολία ελέγχου των εν λόγω σκέψεων και συμπεριφορών.
  • Δυσπιστία στην αντίληψή τους ότι τσέκαραν σωστά κάτι.
  • Απουσία ευχαρίστησης όταν το άτομο προβαίνει σε τελετουργίες ή σε καταναγκαστικές συμπεριφορές, αλλά παροδική ανακούφιση από το έντονο άγχος των σκέψεων.
  • Επένδυση τουλάχιστον 1 (μίας) ώρας την ημέρα σε ψυχαναγκασμούς και καταναγκαστικές συμπεριφορές, οι οποίες δημιουργούν στρες στο άτομο και επηρεάζουν την ομαλή εξέλιξη της καθημερινότητάς του.

Θεραπεία

Η Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή θεραπεύεται με ψυχοθεραπεία ή με το συνδυασμό φαρμακοθεραπείας και ψυχοθεραπείας. Η πιο αποτελεσματική μορφή ψυχοθεραπείας για αυτή τη διαταραχή είναι η Γνωστική Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία. Η συγκεκριμένη μορφή ψυχοθεραπείας στοχεύει την αλλαγή των σκέψεων που προκαλούν αχρείαστο άγχος στο άτομο και την αντικατάστασή τους με πιο υγιείς τρόπους σκέψης που θα συμβάλλουν στην εξάλειψη των ψυχαναγκαστικών συμπεριφορών. Η φαρμακοθεραπεία συνίσταται ξεχωριστά από τον ψυχίατρο και συνήθως αποτελείται από αγχολυτικά ή/και αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Ο εκάστοτε θεραπευόμενος έχει την επιλογή να δοκιμάσει και να καταλήξει στο είδος θεραπείας που του ταιριάζει περισσότερο.

Παρ’ όλα αυτά, σε περιπτώσεις που το άτομο έχει αφεθεί ολοκληρωτικά στους ψυχαναγκασμούς για χρόνια, με αποτέλεσμα να παρουσιάζει σημαντική έκπτωση σε όλους τους τομείς της ζωής του, π.χ. δεν μπορεί να πάει δουλειά, δεν έχει πια φίλους, ερωτική σχέση, και ευχάριστες δραστηριότητες, τότε η θεραπεία του συνδυασμού φαρμάκων και ψυχοθεραπείας είναι σημαντική. Επίσης, αν η Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή συνυπάρχει με άλλη ψυχική πάθηση, όπως κάποια διαταραχή της διάθεσης ή/και άλλη μορφή αγχωτικής διαταραχής, τότε πιθανόν πάλι να χρειάζεται παράλληλα φαρμακευτική αγωγή. Τέλος, σημαντικό ρόλο στην αποθεραπεία του ατόμου παίζει και η οικογένειά του. Όσο πιο κατανοητική και υποστηρικτική είναι η συμβολή του οικογενειακού πλαισίου τόσο πιο θετική θα είναι και η πρόγνωση της υγείας του θεραπευόμενου.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
«Να είσαι ο εαυτός σου.» Είναι όντως καλή αυτή η συμβουλή;

Να είσαι ο εαυτός σου.

Ακούσαμε πολλές φορές να δίνεται σε κάποιον αυτή η συμβουλή, συνήθως στην προσπάθεια να ενθαρρυνθεί για να νιώσει άνετα σε μια κατάσταση. Είναι όμως πάντα καλό να είναι κάποιος ο εαυτός του; Φυσικά και είναι! Πόσο όμως βοηθητικό είναι το να εισηγηθείς σε κάποιον που κατά βάθος δεν του αρέσει ο εαυτός του ή δεν γνωρίζει καλά τον εαυτό του, να είναι ο εαυτός του; Πόσο ωφέλιμο είναι αν το πεις σε κάποιον που δεν μαθαίνει από τα λάθη του και που ενδέχεται να τα επαναλάβει σε νέες σχέσεις; Όλο αυτό θυμίζει έναν ενήλικα που λέει στο παιδάκι που μόλις άρχισε να μπουσουλάει κάτι σαν «Να πατάς στα πόδια σου» ή «Να περπατάς». Πως μπορεί να καταφέρει το παιδί κάτι τέτοιο απ’ τη στιγμή που δεν έχει κατακτήσει ακόμα αυτό το εξελικτικό στάδιο; Κάπως έτσι συμβαίνει και με την προτροπή «Να είσαι ο εαυτός σου» που δίνεται συνήθως στους ενήλικες. Γιατί, ανεξάρτητα από την χρονολογική ηλικία, για να είναι ο εαυτός του κάποιος πρέπει πρώτα να τον γνωρίσει.

Τι είναι ο εαυτός; Στην ουσία είναι ένα σύνολο γνωρισμάτων τα οποία κάποια μας είναι γνωστά και συνειδητά, ενώ κάποια άλλα όχι, είτε γιατί ακόμα δεν τα ανακαλύψαμε, είτε γιατί δε θέλουμε να τα αγγίξουμε επειδή μπορεί να μας δημιουργούν άγχος για το πώς να τα διαχειριστούμε. Όλα αυτά τα γνωρίσματα συνειδητοποιημένα ή μη αποτελούν το όλον του εαυτού μας. Αυτή η ολότητα, όσο κι αν το άτομο που την φέρει μπορεί να μην την συνειδητοποιεί στο έπακρον, συχνά εμφανίζεται μέσω διαφόρων συμπεριφορών του ατόμου στις σχέσεις του με τους άλλους. Έτσι, συνήθως είναι οι άλλοι που θα δώσουν στο άτομο τον προβληματισμό για να προσέξει κάποια συμπεριφορά του που προφανώς έχει αντίκτυπο πάνω τους αλλά και στη σχέση του με τον εαυτό του.

Συνήθως, ο κάθε άνθρωπος έχει ένα δικό του μοτίβο συμπεριφοράς που είναι καλά εγκαθιδρυμένο μέσα του και έτσι κάθε φορά μπορεί ο τρόπος που θα αντιδράσει σε μια κατάσταση να είναι προβλέψιμος. Αυτή η συμπεριφορά έχει μαθευτεί και έχει διατηρηθεί με τα χρόνια πιθανότατα γιατί ο κάθε άνθρωπος μπορεί να είχε και κάποια οφέλη από αυτή τη στάση. Η δυσκολία εμφανίζεται εάν σε πιο περίπλοκες καταστάσεις η εν λόγω συμπεριφορά δεν βοηθά το άτομο να εξελιχθεί ή να πετύχει αυτά που επιθυμεί και καλείται να την αλλάξει. Όσο δύσκολη κι αν φαντάζει μια αλλαγή εντούτοις αν επιτευχθεί το άτομο εξελίσσει τον εαυτό του, όπως στο αρχικό παράδειγμα με το παιδί που δεν μπορεί να περπατήσει αλλά αν καταβάλει προσπάθεια σιγά σιγά θα το καταφέρει.

Έτσι, το «Να είσαι ο εαυτός σου» είναι πράγματι ενθαρρυντικό για τα άτομα που έχουν ήδη συνειδητοποιήσει τα θετικά τους γνωρίσματα αλλά έχουν αποδεχτεί και καλλιεργήσει και τις πιο αδύναμες ή αδούλευτες πτυχές του χαρακτήρα τους. Αν ένας άνθρωπος δεν έχει αποδεχτεί τις αδυναμίες του ως τέτοιες, τότε πολύ πιθανόν να προβάλλει προς τον «έξω» κόσμο έναν ιδεατό εαυτό που δε συνάδει με την πραγματικότητα και που τον φέρνει σε ρήξη με αυτήν. Εάν δεν αντιληφθεί πως ο ίδιος φέρει ευθύνη σε αυτό, επακόλουθο τότε είναι είτε να αποσύρεται από τους άλλους και να αυτό-απομονώνεται, είτε να δημιουργεί εντάσεις, πίεση, ανασφάλεια ή αποστάσεις στις σχέσεις του με τους σημαντικούς του άλλους, είτε να θεωρεί πως φταίνε σχεδόν πάντα οι άλλοι καθώς έτσι δικαιολογείται στο να μην αναλαμβάνει την ευθύνη των αδυναμιών του. Έτσι, την επομένη φορά που θα ενθαρρύνετε κάποιον με την φράση «Να είσαι ο εαυτός σου» διερωτηθείτε πρώτα αν θα του κάνει όντως καλό να συνεχίσει να παραμένει ο εαυτός του.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Ψυχολογικοί παράγοντες πίσω από τη στυτική δυσλειτουργία

Αρκετοί είναι οι άνδρες, ανεξαρτήτως χρονολογικής ηλικίας, που κατά διαστήματα θα παρουσιάσουν πρόβλημα στην επίτευξη και διατήρηση της στύσης τους για την ολοκλήρωση της ερωτικής πράξης. Οι αιτίες που συνδέονται με την δυσκολία αυτή είναι είτε οργανικές (κυρίως σε άντρες μέσης ηλικίας και άνω), ψυχολογικές (κυρίως σε νεαρούς άνδρες), και μικτές (οργανικές και ψυχολογικές αιτίες). Οι συνήθεις ψυχολογικοί λόγοι πίσω από τη διατήρηση της στύσης, είναι το άγχος, το επαγγελματικό στρες, η αγωνία ικανοποίησης της συντρόφου, τα επικοινωνιακά προβλήματα μεταξύ των δύο συντρόφων, η φοβία της στυτικής αποτυχίας, το στρες λόγω άλυτης παρελθοντικής απογοήτευσης στο σεξουαλικό τομέα, και πιο σπάνια η κατάθλιψη και άλλες ψυχοσυναισθηματικές δυσκολίες.

Η στυτική δυσκολία που οφείλεται σε ψυχογενείς παράγοντες μπορεί να επιλυθεί με μερικές ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες και συχνά χωρίς τη βοήθεια των φαρμάκων. Στη Ψυχοθεραπεία η προσοχή δεν δίνεται στο σεξουαλικό ζήτημα αυτό καθ’ αυτό, καθώς στόχος είναι η σωστή διαχείριση του άγχους και των άλλων πιθανών αρνητικών συναισθημάτων που κρύβονται πίσω από τη στυτική δυσκολία ή και που σχετίζονται με αυτήν.

Πολλές φορές το άγχος αυτό δεν αφορά μόνο τον άνδρα αλλά και τη σύντροφό του. Συχνά, η σύντροφος είναι επηρεασμένη από την ερωτική παραίτηση που συνήθως προκύπτει στο ζευγάρι όταν οι δύο σύντροφοι δε ξέρουν πώς να αλληλοβοηθηθούν. Γι’ αυτό το λόγο, η θεραπεία στις πλείστες των περιπτώσεων αφορά το ζευγάρι και όχι μόνο τον άνδρα. Συχνά, η ανησυχία που παρουσιάζει η γυναίκα για την απόδοση του συντρόφου της και η δυσκολία να διαχειριστεί το δικό της άγχος μπορεί να συμβάλει ακούσια στην αύξηση του άγχους του συντρόφου της και να επηρεάσει τη σεξουαλική του απόδοση. Επίσης, άλυτα επικοινωνιακά ή συναισθηματικά ζητήματα

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Διαχείριση ... αγάπης.

Στις ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, ακούγεται συχνά η φράση «διαχείριση θυμού» ή «διαχείριση των αρνητικών συναισθημάτων» καθώς μάθαμε να εστιάζουμε περισσότερο στη λύση μιας αρνητικής κατάστασης, παρά στην έμφαση σε κάτι που είναι θετικά προσανατολισμένο. Τι κάνουμε, συνεπώς, όταν χρειάζεται να μάθουμε να διαχειριζόμαστε το θετικό μας συναίσθημα, και κυρίως αυτό της αγάπης; Τι σημαίνει αγάπη και αγαπώ; Πως έμαθα να την εκφράζω στις σχέσεις μου; Πόσο ανοικτός είμαι στο να την εισπράξω; Την προσφέρω απλόχερα ή με δόσεις και μόνο όταν μου δείξει κι ο άλλος την αγάπη του;

Η απάντηση των πιο πάνω, διαμορφώνει και τον τρόπο σύνδεσής μας με τους βασικούς μας άλλους αλλά και το πόσο ήρεμοι καταφέρνουμε να νιώσουμε μέσα μας.

Όσον αφορά τους άλλους και το πως μας συμπεριφέρονται, αυτό αποτελεί μια αμφίδρομη κατάσταση. Συχνά, ό,τι συμπεριφορά στέλνουμε στον απέναντί μας, αυτό συνήθως εισπράττουμε. Αν διατηρούμε απόσταση και καχυποψία, πιθανόν κι ο άλλος να μην μας εμπιστεύεται και να κρατά απόσταση. Αν εκπέμπουμε ενδιαφέρον και ζεστασιά, τότε δημιουργούμε στον άλλο την ασφάλεια να μας πλησιάσει και να μας προσφέρει τα δικά του θετικά συναισθήματα. Αν πληγώνουμε και απογοητεύουμε τον άλλον, τότε πιθανόν άμεσα ή κάποια στιγμή να ανταπαντήσει με πλήγωμα,απομάκρυνση κ.ο.κ. Θα ήταν αρκετά περιορισμένη η ερμηνεία μιας συμπεριφοράς, εαν δεν λαμβάναμε υπόψην το πλαίσιο στο οποίο η συμπεριφορά αυτή εμφανίστηκε.

Αν θέλουμε να δούμε το πως καλλιεργούμε το συναίσθημα της αγάπης και πως το εκφράζουμε, τοτε είναι σημαντικό, πρωταρχικά, να αποδομήσουμε τι εμπεριέχει η αγάπη. Στην αγάπη, συχνά εσωκλείεται το ενδιαφέρον για τον άλλον, η κατανόηση, το νοιάξιμο η υπομονή, η φροντίδα, η προστασία, η ασφάλεια, η στήριξη, ακόμα και οι τύψεις μας αν τυχόν και τον πληγώσουμε. Η εκδήλωση της αγάπης μπορεί να γίνεται πρακτικά ή/και λεκτικά. Συχνά, αν υπάρχουν πράξεις αγάπης σε μια σχέση αλλά απουσιάζει η λεκτική της εκφρασή, τα άτομα βιώνουν κάποια επίπεδα ανασφάλειας. Όταν εκφράζεται ικανοποιητικά τόσο με πράξεις όσο και με λόγια, οι σχέσεις είναι συχνά ποιοτικές και ήρεμες. Η απουσία πράξεων αγάπης όμως, δημιουργεί το αντίθετο αποτέλεσμα και ευδοκιμεί ακόμη και την ανάπτυξη ψυχολογικών διαταραχών. Ας μην ξεχνάμε, ότι πολλές φορές, η ψυχολογική μας υγεία και κατα συνέπειαν και η βιολογική, πλάθεται μέσα στις βασικές μας σχέσεις και κάποτε εξαρτάται από αυτές.

Το πως δείχνουμε την αγάπη μας στους άλλους, σύχνα έχει να κάνει με το πόσο καλά εμείς νιώθουμε με τον εαυτό μας. Αυτό σημαίνει, ότι όσο λιγότερες είναι οι ανασφάλειές μου και όσο περισσότερη εμπιστοσύνη μου έχω, άλλο τόσο άνετα θα προσφέρω την αγάπη μου. Πολλές φορές, «κρατάμε» την αγάπη που έχουμε να δώσουμε απο φόβο να μη μας την πληγώσουν, να μην μας εκμεταλλευτούν ή ακόμα και να μας απορρίψουν. Αυτό που κατά βάθος φοβόμαστε όμως, δεν είναι το τι θα κάνουν οι άλλοι με την αγάπη που τους δείχνουμε, αλλά το τι θα κάνουμε εμείς αν οι άλλοι μας απογοητεύσουν! Αυτό που φοβίζει είναι το πως θα ξεπεράσουμε μια πιθανή απογοήτευση και πως εμείς μάθαμε να μας αγαπάμε και να μας φροντίζουμε ούτως ώστε να μειώσουμε τον όποιο πόνο προκληθεί στον εαυτό μας από τους έξω. Ένα άτομο που ξέρει να αγαπά καλά τον εαυτό του δεν φοβάται να αγαπήσει απλόχερα τον άλλον, γιατί ό,τι κι αν συμβεί ξέρει πως να αυτο-προστατευθεί και πως να βρει ξανά την αγάπη που του αξίζει. Ναι, μπορεί να δειλιάσει στο κάλεσμα της αγάπης, κυρίως αν εμπεριέχει έρωτα ή έντονη επιθυμία του άλλου. Ανάλογα όμως, με την εσωτερική του ασφάλεια το άτομο είτε θα αφεθεί, είτε θα κλειστεί στο κάλεσμα της αγάπης, ή και θα στέλνει συγχυστικά σινιάλα, τύπου αφήνομαι και μετά κλείνομαι, μλπλοκάρω και ξεμπλοκάρω την εξέλιξη μιας σχέσης , και ούτω καθ’ εξής.

Τέλος, όταν αγαπάμε νιώθουμε πλήρης εσωτερικά. Όταν αγαπάμε, το κάνουμε κυρίως για εμάς, για την εσωτερική μας γαλήνη, για να νιώθουμε δυνατοί και συγκροτημένοι και για να δημιουργούμε υγιείς σχέσεις που θα μας γεμίζουν πίσω με αγάπη, ασφάλεια και υγεία. Αγάπαμε για να μεταδώσουμε αγάπη και θετικότητα στους γύρω μας, για να τους ξεκλειδώσουμε τα δικά τους θετικά συναισθήματα και για να δούμε επίσης πόσοι έχουν την ετοιμότητα να ακολουθήσουν τη δική μας πορεία, αυτού του επιπέδου.

Δεν αγαπάμε για να μας αγαπήσουν, επιτακτικά και δημιουργώντας ενοχές στον άλλον. Αυτό δεν είναι αγάπη αλλά μια «λανθάνουσα αγάπη» που προέρχεται από ανασφάλεια και ανάγκη για επιβεβαίωση. Δεν αγαπάμε μόνο αν μας δείξει πρώτα ο άλλος ότι μας αγαπά. Αυτό είναι «αγάπη με δόσεις», που προέρχεται και πάλι από θέση ανασφάλειας και φόβου. Η ανώτερη μορφή αγάπης, είναι όταν αγαπάμε ελεύθερα, κι επιλέγουμε ελεύθερα με ποιούς θα συναναστραφούμε για να γεμίσουμε και τις δικές μας αποθήκες για αγάπη. Επιλέγουμε, γιατί ναι, δεν είναι όλοι οι ανθρωποι έτοιμοι να εκτεθούν στο συναίσθημα αυτό και επίσης, επιλεγόμαστε ή όχι από τους άλλους ανάλογα και με τη δική τους αρέσκεια προς εμάς. Αγαπάμε τον άλλο ανάλογα με το πόσο μάθαμε να αγαπούμε και να προσέχουμε τον εαυτό μας. Σαν συνέπεια, επιλέγουμε ανθρώπους και συνθήκες ανάλογες με τη σχέση αγάπης που καταφέραμε να κτίσουμε με τον εαυτό μας σε πιο πρώιμο στάδιο.

Άντρια Χρίστου (M.A., M.Sc.)
Κλινική Ψυχολόγος
Μνησικακία

Μνησικακία, μια βλαβερή συναισθηματική στάση.

Πως εμφανίζεται στις σχέσεις μας και τρόποι χειρισμού της.

Η μνησικακία (english: resentment), σύμφωνα με το λεξικό του Γ. Μπαμπινιώτη (2002), αφορά την ανάμνηση του κακού βιώματος που έχει υποστεί ένα άτομο και που διακατέχεται από έντονη επιθυμία να βλάψει τον υπαίτιο παίρνοντας εκδίκηση. Πρόκειται για μια συναισθηματική στάση που εμπεριέχει πικρία και έντονη απογοήτευση και που αν διαρκέσει, μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία του ατόμου που την κουβαλά ή τη λειτουργικότητα της σχέσης τους. Η Louis Hay στο βιβλίο της (1989), εξηγεί πως χρόνια αρνητικά συναισθήματα, όπως αυτό της πικρίας και του θυμού, αποτελούν το νέο σοβαρό ιό, καθώς μπορούν να πυροδοτήσουν διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα στο άτομο. Παράλληλα, εξηγεί τον καρκίνο ως μια χρόνια βαθιά μνησικακία που τρώει τον οργανισμό μας.

Η μνησικακία συχνά αναπτύσσεται όταν ένα άτομο νιώθει ότι είναι λήπτης μιας άδικης συμπεριφοράς από ένα άλλο πρόσωπο. Υπάρχει μια ασυμφωνία μεταξύ του τρόπου που το εν λόγω άτομο προσδοκούσε και ήθελε να αντιμετωπίζεται από το συγκεκριμένο άτομο και του τρόπου που αντιμετωπίζεται στην πραγματικότητα. Με το πέρασμα του χρόνου, και εφόσον μετά από διάφορες προτροπές δεν προκύπτει διόρθωση στη στάση του υπαίτιου, το άτομο αρχίζει να κτίζει αρνητικά συναισθήματα προς τον υπαίτιο. Η μνησικακία όταν εδραιώνεται σε μια σχέση, συχνά λειτουργεί και ως στρατηγική από το άτομο (συνήθως, μη συνειδητοποιημένη) για να «προστατεύσει» τη σχέση από πιθανή διάλυσή της. Συχνά το άτομο που αναπτύσσει πικρία, φοβάται ότι αν εκδηλώσει τα αρνητικά του συναισθήματα, θα καταστρέψει ή θα πρέπει ίσως και να τερματίσει τη σχέση. Γι αυτό και συνήθως τα αποσιωπά. Παρόλαυτα, η αναφερόμενη στρατηγική όχι μόνο δεν είναι αποτελεσματική αλλά η ένταση που μαζεύεται με τον καιρό μέσα στο άτομο, συχνά κλιμακώνεται σε σημείο είτε ξεσπάσματος είτε συναισθηματικής αποσύνδεσης από τον άλλον.

Η μνησικακία, συνήθως δε φεύγει από μόνη της. Χρειάζεται κάποιος πρώτα να την αναγνωρίσει και να κατανοήσει γιατί έχει εδραιωθεί μέσα του. Μετέπειτα, είναι απαραίτητο να τη μοιραστεί με το άλλο άτομο για να δουλέψουν μαζί στο να αναπτύξουν νέους και πιο εποικοδομητικούς τρόπους αντιμετώπισης των θεμάτων τους. .

Σημάδια που συχνά υποδεικνύουν μνησικακία:

  • Αίσθημα ευερεθιστότητας και θυμού όταν το άτομο είναι με τον υπαίτιο
  • Επίκριση και εύρεση λαθών στον υπαίτιο με μεγάλη ευκολία και με την παραμικρή αφορμή
  • Παρακράτηση της στοργής, της αγάπης και της ευγένειας προς τον υπαίτιο
  • Η παραμικρή ενέργεια του υπαίτιου πυροδοτεί στο άτομο δυσανάλογο θυμό
  • Διαρκές αίσθημα σωματικής, ψυχικής ή /και διαπροσωπικής έντασης
  • Η επικοινωνία είναι περιορισμένη γιατί θεωρείται ότι ο υπαίτιος πιθανόν να μην ακούσει και να μην κατανοήσει το άτομο
  • Αίσθημα έντονης οργής όταν το άτομο θυμάται μια συγκεκριμένη εμπειρία με τον υπαίτιο
  • Γενικευμένη απαισιοδοξία για τη σχέση και αίσθημα του αβοήθητου
  • Συχνά ξεσπάσματα θυμού προς άλλα άτομα και καταστάσεις

Βήματα για αντιμετώπιση της μνησικακίας στη σχέση.

Το άτομο που διατηρεί μνησικακία, είναι σημαντικό να διερωτηθεί και να ακολουθήσει τα εξής βήματα:

  1. Αναγνώριση των συναισθημάτων του

Διερωτήσου «Τι ακριβώς νιώθεις;»

       Είσαι απογοητευμένος, θυμωμένος ή νιώθεις μοναξιά;

Ο θυμός είναι δευτερεύον συναίσθημα. Τα πρωτεύοντα συναισθήματα πίσω από το θυμό μας ποικίλουν και είναι σημαντικό να εντοπιστούν. Μερικά από αυτά είναι η απογοήτευση, η προδοσία, η αδικία, η πικρία, η θλίψη, το άγχος για το άγνωστο, το αίσθημα του αβοήθητου, κ.ο.κ.

  1. Αναγνώρισε τις συμπεριφορές ή τις καταστάσεις στη σχέση που σε κάνουν να νιώθεις πικρία.

Συχνά, δημιουργείται μια κλιμάκωση των αρνητικών συναισθημάτων που πυροδοτούνται κατά καιρούς από διάφορα συμβάντα που λαμβάνουν χώρα στη σχέση. Εντόπισε τα γεγονότα αυτά. Αν σε βοηθά κατέγραψέ τα και βαθμολόγησε το θυμό ή όποιοδηποτε άλλο αρνητικό συναίσθημα από κάθε εμπειρία σε κλίμακα από 1 εως 10.

Πόσο καιρό διαρκεί αυτή η δυναμική στη σχέση σου;

  1. Αναγνώρισε τη δική σου συμβολή σε αυτή τη δυναμική.

Συνήθως, και τα δύο μέρη παίζουν κάποιο ρόλο σε μια κατάσταση που κάνει, έστω το ένα άτομο, να νιώθει πικρία, ακόμα κι αν ο ρόλος του ενός είναι ελάχιστος, όπως π.χ. το ότι δε ζήτησε βοήθεια νωρίτερα. Η αναγνώριση της προσωπικής συμβολής αποτελεί κομβικό σημείο για να δουλευτούν τα διάφορα θέματα της σχέσης συνεργατικά, μαζί με το άλλο άτομο.

  1. Διερεύνησε τις προσδοκίες σου.

Σιγουρέψου ότι δεν απογοητεύεσαι από προσδοκίες που ανέπτυξες, χωρίς ο άλλος να τις γνωρίζει. Διερωτήσου αν αυτό που προσδοκείς από τον άλλο είναι λογικό και ρεαλιστικό. Παραδείγματος χάρην, εάν αναμένεις από τον άλλο να γνωρίζει τι έχεις ανάγκη κάθε φορά, χωρίς να του το εκφράζεις, αυτό είναι κάπως άδικο προς τον άλλο. Εάν αυτό που αναμένεις όμως, είναι λογικό και υγιές για τη σχέση σας, τότε ετοιμάσου για μια συζήτηση μαζί του που θα εκφράσεις ξεκάθαρα τις ανάγκες και τα δυσάρεστα συναισθήματά σου.

  1. Μοιράσου την απογοήτευσή σου με το άλλο άτομο.

Για να απεγκλωβιστείς από τη μνησικακία, χρειάζεται να εκφράσεις στον άλλο τα πραγματικά σου συναισθήματα, από μια θέση νοιαξίματος και σεβασμού. Εξήγησέ του χρησιμοποιώντας σε πρώτο ενικό, το πως νιώθεις (π.χ. Νιώθω απογοήτευση όταν κάνεις/λες/δεν κάνεις το τάδε) και τι σημασία έχει για εσένα αυτό που χρειάζεσαι (π.χ. γιατί έτσι νιώθω σεβασμό ή ασφάλεια όταν το κάνεις).

  1. Εξέφρασε τις ανάγκες σου.

Τι θα σε έκανε να ένιωθες λιγότερο θυμό/ μοναξιά/ απογοήτευση;

Βοήθησε τον άλλο να καταλάβει τι συγκεκριμένα ευελπιστείς να δεις ως αλλαγή. Παράδειγμα, «Θέλω να με βοηθάς με τα παιδιά, ξυπνώντας στις 7 το πρωί», ή «Θα εκτιμούσα το να βγαίνεις 1 ή 2 φορές την εβδομάδα με τους φίλους σου αντί καθημερινά, και να περνάμε περισσότερο χρόνο μαζί ή τόσες (σημείωσε αριθμό) μέρες μαζί, για να νιώθω ότι ενδιαφέρεσαι για εμάς/νοιάζεσαι για εμένα».

  1. Δημιούργησε χώρο για αλλαγή.

Ανέμενε ότι θα ακολουθήσουν διάφορες σχετικές συζητήσεις, που θα είναι απαραίτητες για την αλλαγή. Δώσε χρόνο στο άλλο άτομο να προσπαθήσει για την αλλαγή. Αν είναι ανέφικτο μετά από εύλογο χρονικό διάστημα να προκύψει η αλλαγή, τότε θα ήταν καλό να επισκεφτείτε κάποιο ειδικό για περαιτέρω βοήθεια.

  1. Να θυμάσαι να αναγνωρίζεις τα θετικά της σχέσης.

Η μνησικακία, μας κατευθύνει στο να θυμόμαστε και να εστιάζουμε κυρίως στα αρνητικά του άλλου ατόμου. Να θυμάσαι να εκτιμάς τα θετικά γνωρίσματα του άλλου και της σχέσης. Αυτό λειτουργεί ενθαρρυντικά στην αλλαγή που αναμένεις να δεις.

  1. Παρέμεινε ανοικτός για βοήθεια από ειδικό ψυχολόγο.

Εάν η μνησικακία και το πλήγωμα που νιώθει κανείς διαρκεί πολύ καιρό, το άτομο αυτό ενδέχεται να δυσκολεύεται να θεραπευτεί από μόνο του. Ένας θεραπευτής μπορεί να διευκολύνει τη συζήτηση γύρω από το ζήτημα, να ακούσει με ενσυναίσθηση και να βοηθήσει το άτομο με τη μνησικακία να απεγκλωβιστεί από κάποια δύσκολα μέρη μέσα του. Επίσης, η επαγγελματική βοήθεια είναι σημαντική και όταν το άλλο μέρος δεν καταβάλλει προσπάθεια για αλλαγή ή εξακολουθεί να εμφανίζει νοσηρές συμπεριφορές στη σχέση που συντηρούν  ή χειροτερεύουν την ήδη δύσκολη κατάσταση.

Τέλος, είναι σημαντικό και τα δύο άτομα να έχουν υπόψιν ότι κατά τη διάρκεια της προσπάθειας, ενδέχεται να υπάρχουν σκαμπανεβάσματα, όπως και κάποιες δυσκολίες μέχρι να επέλθει η αλλαγή. Καλό είναι να επικρατεί μια ανοικτή στάση για αξιολόγηση των συναισθημάτων τους και για το πως συμβάλλουν και τα δύο μέρη στη δημιουργία μιας νέας σύνδεσης, όπως επίσης και συζητήσεις μεταξύ τους ή/και μετακίνηση σε νέους και πιο αποτελεσματικούς τρόπους αντίληψης και προσέγγισης. 

Άντρια Χρίστου

Εγγ. Κλινική Ψυχολόγος

 

8 τρόποι για να αποκομίσεις το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα από τη ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία απαιτεί σημαντική επένδυση χρόνου, ενέργειας και οικονομικού κόστους. Τα οφέλη της είναι μοναδικά όσον αφορά την αυθεντική ενδυνάμωση του ατόμου και κατ’ επέκτασην, τη βελτίωση της ψυχικής του υγείας και την αυτόνομη διαχείριση των δυσκολιών του. Σε αυτό το άρθρο, παραθέτω μερικές εισηγήσεις στα άτομα που κάνουν ήδη ψυχοθεραπεία ή που σκοπεύουν να κάνουν, ούτως ώστε να μπορέσουν να αποκομίσουν τα καλύτερα δυνατά οφέλη της.

1. Επιλέξτε τον κατάλληλο θεραπευτή για εσάς.

Το βασικότερο συστατικό για να δουλέψει η ψυχοθεραπεία αποτελεί η θεραπευτική σχέση. Συγκεκριμένα, χρειάζεται να δημιουργηθεί σταδιακά μια δυνατή συμμαχία μεταξύ θεραπευτή και θεραπευομένου, που θα βασίζεται στην εμπιστοσύνη προς το θεραπευτή και στην ασφάλεια ότι οι ανάγκες του είναι κατανοητές και ότι λαμβάνει την ανάλογη καθοδήγηση. Παρόλο που οι θεραπευτές στοχεύουν στο να βοηθήσουν τα άτομα να πετύχουν τους στόχους τους, δεν είναι όλοι οι θεραπευτές ίδιοι. Ο κάθε θεραπευτής έχει το δικό του διαπροσωπικό στυλ και ακολουθεί τη δική του θεωρητική προσέγγιση (υπάρχουν πολλές προσεγγίσεις στη ψυχοθεραπεία). Βρες το θεραπευτή που θα μπορέσει να κατανοήσει τις ανάγκες σου και που θα ταιριάζει με το δικό σου διαπροσωπικό στυλ. Συζήτα με διάφορους θεραπευτές προτού επιλέξεις κάποιον. Είναι εντάξει να διακόψεις τη συνεργασία σου με ένα θεραπευτή που αισθάνεσαι ότι δεν ταιριάζετε.

2. Σπρώξε τον εαυτό σου να είναι ανοικτός και ειλικρινής στη θεραπεία.

Κάποτε είναι δύσκολο να μοιραστεί κανείς τις ευάλωτες του πτυχές και η ψυχοθεραπεία δεν είναι πάντοτε μια άνετη διαδικασία, ούτε είναι για όλους, παρόλα τα οφέλη της στη ψυχική υγεία. Να θυμάσαι πως οτιδήποτε μοιράζεσαι με το θεραπευτή είναι απόρρητο (εκτός αν σκοπεύεις να κάνεις κακό στον εαυτό σου ή σε κάποιον άλλον). Όταν δεν μοιράζεσαι σημαντικές πληροφορίες στη θεραπεία σου, αυτό διακυβεύει την ποιότητα της ανατροφοδότησης (feedback) που θα πάρεις από τον θεραπευτή.

3. Να είσαι συνεπής με τις συνεδρίες σου.

Δεν μπορείς να εμφανίζεσαι σποραδικά στις συνεδρίες σου ή όποτε προκύψει, και να περιμένεις αποτελέσματα. Όταν η μία συνεδρία απέχει μεγάλο χρονικό διάστημα από την κάθε επόμενη, διακόπτεται η συνοχή της θεραπευτικής διαδικασίας. Η γνώση και η νέα αντίληψη που προκύπτει στη ψυχοθεραπεία χρήζουν συνεχής ενίσχυσης και συνοχής για να προκύψει η αλλαγή.

4. Σημείωνε τις σημαντικές σκέψεις από τη ψυχοθεραπεία σου.

Κάποτε, είναι βοηθητικό να διατηρείς ένα τετράδιο σημειώσεων ή ένα ημερολόγιο καταγραφής της νέας γνώσης, της σκέψης και των πιθανών αναστοχασμών και προβληματισμών που προκύπτουν από τις συνεδρίες. Οι καταγεγραμμένες σκέψεις και συνειδητοποιήσεις, αποτελούν σημαντικές αντανακλάσεις και υπενθυμίσεις. Συχνά, ενδυναμώνουν, καθώς μπορείς να δεις μέσα από αυτές τις σημειώσεις, την πρόοδό σου και το πόσα αποκόμισες από το ψυχοθεραπευτικό σου ταξίδι.

5. Εμπιστεύσου τη θεραπευτική διαδικασία και τον θεραπευτή σου.

Αρκετές φορές, όταν ο ψυχικός πόνος και η δυσφορία που αισθάνεται κανείς χρήζει άμεσης ανακούφισης, ο θεραπευόμενος θέλει ΓΡΗΓΟΡΗ λύση. Χρειάζεται όμως κάποιος χρόνος για να μπορέσει κανείς να επεξεργαστεί, να κατανοήσει καλύτερα την εμπειρία του και να περάσει στην δημιουργία της επιθυμητής αλλαγής.

6. Δώσε ανατροφοδότηση (feedback) στο θεραπευτή σου.

Η ψυχοθεραπεία είναι συνεργασία. Αν χρειαστεί, μοιράσου με το θεραπευτή τι δουλεύει για εσένα και τι όχι. Ένας καλός θεραπευτής θα καλωσορίσει την ανατροφοδότηση. Δεν πρέπει να ανησυχείς ότι ίσως ο θεραπευτής θα το πάρει προσωπικά ή θα πληγωθεί από την «αρνητική» ανατροφοδότηση. Ο κατάλληλος θεραπευτής, θα δει την ανατροφοδότησή σου ως ευκαιρία για να δουλέψετε καλύτερα μαζί.

7. Να είσαι τυπικός στις υποχρεώσεις της θεραπείας.

Το θεραπευτικό πλαίσιο διέπεται από όρια στο χρόνο της εκάστοτε συνεδρίας και στο κόστος της θεραπείας. Η τυπικότητα, αποτελεί ένδειξη σεβασμού προς τον θεραπευτή και το πλαίσιο στο οποίο στεγάζετε τη σχέση σας. Μια συχνή παραβίαση του πλαισίου, που ενώ έχει συζητηθεί και έχει κατανοηθεί από το θεραπευόμενο, χωρίς όμως τη δέουσα αλλαγή, συνήθως επηρεάζει αρνητικά την πορεία της θεραπείας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να κριθεί αναγκαίος ο τερματισμός της θεραπευτικής συνεργασίας.

8. Να είσαι τυπικός με τις ασκήσεις ενδιάμεσα των συνεδριών σου.

Συχνά, ο θεραπευτής θέτει «ασκήσεις» ενδιάμεσα των συνεδριών που είναι απαραίτητες για να οδηγήσουν το άτομο στην επιθυμητή αλλαγή. Οι ασκήσεις μπορεί να είναι γραπτές, προφορικές, δηλαδή, να σκεφτεί, να θυμηθεί ή να προβληματιστεί για κάτι, ή/και βιωματικές, δηλαδή να δοκιμάσει να κάνει κάτι νέο. Η εξάσκηση υποβοηθά την πρόκληση του ατόμου στο να ανακαλύψει νέες δεξιότητες και πτυχές του που θα το βοηθήσουν να κατακτήσει τους στόχους του. Μη ξεχνάτε ότι η μεγαλύτερη ψυχοθεραπεία δε λαμβάνει χώρα απλά στο γραφείο ενός ψυχολόγου, αλλά κυρίως έξω στην πραγματική ζωή. Οπόταν, η ψυχοθεραπέια δεν αφορά μόνο το θεραπευτικό διάλογο αλλά μέσα από αυτόν, το άτομο κάνει συνειδητοποιήσεις που θα τον ενδυναμώσουν για να κινητοποιηθεί προς την ανάληψη της προσωπικής του ευθύνης και την ανάλογη δράση, που η τελευταία επισφραγίζει και την αλλαγή του.

Άντρια Χρίστου
Κλινική Ψυχολόγος

© Άντρια Χρίστου. Σχεδιασμός - κατασκευή  antreas.me.